http://update.se-ed.com     หน้าแรก    ฉบับก่อน      แนะนำ     ติดต่อเรา     สมาชิก     ซีเอ็ด      

ฉบับ 231 ธันวาคม 2549 ประจำฉบับ   o บอกกล่าว   o จดหมายถึงบ.ก.   o มองโลก   o มองไทย   o Space Hotline   o คุยกับชัยคุปต์   o นักวิทย์รุ่นเยาว์   o ประลองปัญญา   o เรื่องจากปก   o บทความ/สารคดี บอกรับจดหมายข่าว โปรดแจ้ง E-Mail ของคุณ Subscribe     Unsubscribe   Powered by YourMailinglist Provider.com

บทความ/สารคดี         ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 208-219 คลิก (pdf format 99.0 k) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 196-207 คลิก (pdf format 71.0 k) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 185-195 คลิก (ไมโครซอฟต์เวิร์ด) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 173-184 คลิก (ไมโครซอฟต์เวิร์ด) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 161-172 คลิก (ไมโครซอฟต์เวิร์ด) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 149-160 คลิก (pdf format 84.0 k) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 143-148 คลิก (pdf format 49.0 k)       ประจำปี 2549     ต่างชาติสะดุดตางานวิจัยเด็กไทย มุ่งแก้ไขสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น บทบาทใหม่ของเด็กไทยในฐานะ “นักวิทยาศาสตร์น้อย" ผู้คอยพิทักษ์โลก จาก...ห้องเรียน... สู่ “ชุมชน”...ขยายผลถึง... “ระดับโลก” ธนิสรา จันทร์สกุล อดีตเหรียญทองชีววิทยาโอลิมปิกคว้ารางวัลความสำเร็จด้าน “วิศวกรรมเคมีและวิศวกรรมชีวโมเลกุล” ในสหรัฐอเมริกา น.ส. ธนิสรา จันทร์สกุล เมื่อห้าปีก่อนเธอเคยสร้างชื่อให้ประเทศไทยโด่งดังสุดๆ บนเวทีการแข่งขันชีววิทยาโอลิมปิกปี พ.ศ. 2544  ณ กรุง บรัสเซลล์ ประเทศเบลเยียม สามารถทำคะแนนได้สูงสุดเป็นอันดับที่ 1 ของโลกจากผู้เข้าแข่งขัน 38 ชาติ  จำนวน 151 ล่าสุดเธฮสร้างชื่อให้กับประเทศไทยอีกครั้ง เพราะได้รับการคัดเลือกจาก Whiting School of Engineering ของมหาวิทยาลัยจอห์นส์  ฮอปกิ้นส์ ให้เข้ารับรางวัลสำหรับผู้ประสบความสำเร็จในการศึกษาด้านวิศวกรรมเคมีและวิศวกรรมชีวโมเลกุล งานเลี้ยงบนซากวาฬ ความตายของวาฬซึ่งมีประชากรร่อยหรอลงไปในทุกวันนี้ไม่ได้เป็นเรื่องที่น่าเศร้าอย่างใด แต่กลับเป็นจุดเริ่มต้นของงานเลี้ยงอันมโหฬารที่ยาวนานนับศตวรรษของชุมชนสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนซากวาฬ พลังมหัศจรรย์ของสิ่งมีชีวิตอื่น ที่มนุษย์อยากเลียนแบบ (1) แขนขาที่งอกใหม่ได้ ชีวิตที่ยืนยาวกว่ามนุษย์ การมองเห็นในเวลากลางคืน ความต้านทานต่อรังสี การไม่ต้องนอนหลับพักผ่อน สิ่งมีชีวิตอื่นๆ สามารถทำสิ่งเหล่านี้ได้ แต่ทำไมมนุษย์เรากลับทำไม่ได้ การกินยาบางอย่าง หรือการผ่าตัดเพื่อใส่บางสิ่งบางอย่างเข้าไปในร่างกาย อาจทำให้มนุษย์เรามีความสามารถเทียบเท่ากับชีวิตเหล่านี้ เกิดมาวิ่ง การนำนกกระจอกเทศไปทดสอบการเคลื่อนไหวบนลู่วิ่งออกกำลังกาย แล้วสร้างภาพจำลองบนคอมพิวเตอร์ อาจช่วยมนุษย์หาคำตอบได้ว่า บรรดาสัตว์ต่างๆ หรือแม้แต่ไดโนเสาร์เคลื่อนที่อย่างไร ยานแคสสินีพบน้ำบนดวงจันทร์เอนเซลาดัส นานทีเดียวที่นักวิทยาศาสตร์พยายามจะหาคำตอบว่าอนุภาคน้ำแข็งในวงแหวน E วงแหวนบางๆ ของดาวเสาร์มาจากดวงจันทร์เอนเซลาดัส (Enseladus) ใช่หรือไม่ พลูโต โลก สองเรานั้นเหมือนกัน? ดูเหมือนว่า ดวงจันทร์บริวารทั้งสามดวงของดาวพลูโต จะมีความคล้ายคลึงกับดวงจันทร์ของโลก นั่นคือ พวกมันล้วนเกิดขึ้นจากการชนที่รุนแรง จับตาดูการชนกันในเอกภพ ในอวกาศ มีเหตุการณ์ต่างๆ เกิดขึ้นมากมาย เหตุการณ์ที่สำคัญอย่างหนึ่งก็คือ การระเบิดเจิดจ้าของรังสีแกมมาที่อาจจะเกิดจากการชนกันของดวงดาว ทว่า มันเป็นปรากฏการณ์ที่ยากจะคาดเดาตำแหน่งที่จะเกิด และใช้เวลาเพียงเล็กน้อย เราจึงจำเป็นต้องมีเครื่องมือที่ รวดเร็วเพื่อคอยจับตาดูมันตลอดเวลา เรียนวิทยาศาสตร์จาก “หนอนเจล” ในช่วงเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2549 ที่ผ่านมา คนไทยในหลายท้องที่ได้พบกับสิ่งประหลาดที่ตกมาจากฟากฟ้า มันมีลักษณะเป็นปล้องและนุ่มนิ่มคล้ายหนอน สิ่งนี้ก็คือ “หนอน    เจล” ที่ตัวจริงของมันก็คือเจลลดไข้ที่อิ่มตัวไปด้วยน้ำ เรื่องนี้ทำให้คนไทยได้เรียนรู้อะไรบ้าง และหนอนเจลจะช่วยกระตุ้นให้ เกิดกระบวนการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ในเมืองไทยได้อย่างไร หา คำตอบจากบทความเรื่องนี้ ฟิสิกส์ในสวนน้ำ : เก๋ไก๋สไลเดอร์ เมื่อปล่อยตัวให้แล่นฉิวลงมากับสไลเดอร์ในสวนน้ำ ไม่มี นักวิทยาศาสตร์คนใดคาดเดาได้ว่าพฤติกรรมอย่างใดจะอุบัติขึ้น เพราะเมื่อมีสิ่งเจือปนมาตามสายน้ำแม้เพียงเล็กน้อย อย่างเช่น เศษดิน หรือเศษใบหญ้า ก็เป็นสาเหตุที่ทำให้การไหลของน้ำในวอเตอร์สไลด์ถูกรบกวน จักรกลดาราศาสตร์ สื่อ-อุปกรณ์การเรียนรู้....ครูทำเอง วันนี้คุณครูจะพาหมุนรอบโลกไปกับองค์การนาซา เด็กๆ เตรียมตัวได้แล้ว ใครบ้างที่อยากท่องอวกาศไปกับจักรกลดาราศาสตร์ยกมือขึ้น ... โต๊ะทำงาน ของคุณ สะอาดดีหรือ? คุณรู้หรือเปล่าว่าโต๊ะทำงานของคุณนั้นคึกคักไปด้วยจุลชีพ ไร และเชื้อรา โรคจิตชอบสะสมสมบติบ้า ใครจะไปรู้ว่ามีอะไรที่แอบแฝงอยู่ในใจของนักสะสมสมบัติบ้า คนที่ชอบเก็บข้าว ของเสียจนแทบไม่มีที่จะให้นอน ของที่เก็บไว้อาจมีทั้งที่ใช้ประโยชน์ได้หรือหาค่าใดๆ ไม่ได้เลย ถึงจะดูแปลก แต่เขาอาจมีความสุขกับการได้เก็บ เก็บ และเก็บ สิ่งของเหล่านั้นก็เป็นได้ พบเอนไซม์ตัวใหม่ พิชิตเซลล์มะเร็ง งานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ ศึกษาโครงสร้างสามมิติของโปรตีน จนค้นพบเอนไซม์ตัวใหม่เป็นครั้งแรกของโลก ทำให้เข้าใจสาเหตุการเกิดโรคมะเร็งมากขึ้น ซึ่งสามารถพัฒนาไปสู่การรักษาโรคมะเร็งได้อย่างถูกต้องยิ่งขึ้น อ. ทองดี แย้มสรวล ครูเครือข่าย สสวท. ใช้สื่อไฮเทคสอนฟิสิกส์ แปรทฤษฎียากให้เข้าใจง่าย การเรียนรู้วิชาฟิสิกส์ เวลาที่นักเรียนพยายามทำความเข้าใจทฤษฎีเพื่อให้ เห็นเป็นรูปธรรมนั้น อาจต้องใช้สื่อการสอนหลายๆ ประเภท และจินตนาการตามคำอธิบายประกอบ ซึ่งหากเป็นสมัยก่อน นอกเหนือจากการทดลองง่ายๆ เท่าที่พอจะหาอุปกรณ์กันได้แล้ว ก็อาศัยแผนภาพ หรือแบบจำลองต่างๆ ในการอธิบายปรากฏการณ์หรือทฤษฎีทางฟิสิกส์ ความลับของกาแฟมูลชะมด ออกจะเป็นเรื่องเหลือเชื่อที่จะบอกว่า กาแฟที่แพงที่สุดในโลกนั้นเป็นกาแฟที่ได้จากการคุ้ยเขี่ยกองมูลชะมด ณ วันนี้ความลับของกาแฟที่ผู้คนตามหามากที่สุดในโลกที่ถูกเล่าขานจนกลายเป็นตำนาน ได้ถูกเปิดเผยแล้ว ที่เห็นและเป็นไปในโลกวิทยาศาสตร์ 2548 ไม่มีใครคาดคิดว่า จะเกิดอะไรบ้างขึ้นในอนาคต แต่เมื่อสิ่งใดเกิดขึ้นแล้ว มันก็มักจะนำ ผลกระทบมาสู่สิ่งต่างๆ ที่อยู่รายรอบเสมอ สัจธรรมนี้นำมาใช้ได้แม้กับโลกของ    วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ตามไปเรียนวิทยาศาสตร์ที่ สวนพืชไร้ดินกับสสวท. เด็ก ๆ เรียนรู้การปลูกผักไร้ดิน สะอาด ปลอดภัย ไร้สารพิษตกค้าง  อีกทั้งยังเป็นการเชื่อมโยงให้นักเรียนจากแหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่นอีกด้วย คณิตศาสตร์ของการเปลี่ยนเลน อดทนอีกนิด ชีวิตยืนยาว...ตอนนี้รถคันอื่นๆ วิ่งแซงรถของคุณไปเรื่อยๆ หรือเปล่า? ใจเย็นๆ เพราะความจริง รถของคุณอาจเคลื่อนที่ไปได้เร็วกว่าที่คุณคิดก็ได้ เกมศึกสายเลือดวรรณกรรมไทย ฝีมือนักซอฟต์แวร์น้อยชนะเลิศระดับประเทศจาก สสวท. เกมศึกสายเลือดวรรณกรรมไทย เป็นเกมแนวต่อสู้ (Fighting) ซึ่งสามารถรองรับผู้เล่นได้สองคน กราฟิกของเกมจะเป็นแบบการ์ตูนสองมิติ โดยใช้ตัวละครสำคัญๆ จากวรรณคดีไทย เช่น หนุมาน ทศกัณฑ์ ไกรทอง พระอภัยมณี โดยตัวละครแต่ละตัวที่นำมาใช้ในเกม จะยึดลักษณะและรูปแบบตามที่วรรณคดีหรือวรรณกรรมไทยเรื่องนั้นๆ ได้กล่าวไว้       ประจำปี 2548     เด็กไทยสร้างชื่อ คว้ารางวัลการแข่งขันจรวดขวดน้ำที่ญี่ปุ่น เด็กไทยจากโรงเรียนพนัสพิทยาคาร จังหวัดชลบุรี สร้างชื่อเสียงให้กับประเทศไทย ด้วยการคว้ารางวัลชนะเลิศการแข่งขันจรวดขวดน้ำประเภทแม่นยำระดับนานาชาติที่ประเทศญี่ปุ่น...ไทยฝันไกล อนาคตผงาดผู้นำในเวทีระดับโลก รางวัลโนเบลวิทยาศาสตร์ 2005 อีกครั้งกับการประกาศยกย่องผู้ทำคุณประโยชน์ต่อโลก โดยการมอบรางวัลโนเบลสาขาต่างๆ จำนวนหกสาขา ในจำนวนนี้มีสาขาวิทยาศาสตร์อยู่สามสาขา ได้แก่ เคมี ฟิสิกส์ และการแพทย์/สรีรวิทยา ใครได้รับรางวัลนี้จากผลงานใด ขอเชิญติดตาม เปิดแฟ้มงานวิจัยไข้หวัดนก ดูเหมือนว่าไข้หวัดนกจะกลายเป็นโรคประจำถิ่นของประเทศไทย และภูมิภาคเอเชีย   ตะวันออกเฉียงใต้ไปเสียแล้ว รวมทั้งกำลังแพร่ระบาดไปทั่วโลก เมื่อเร็วๆ นี้สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติได้แถลงผลงานวิจัยห้าโครงการเกี่ยวกับไข้หวัดนก ซึ่งในแต่ละเรื่องมีความคืบหน้าใหม่ๆ ที่อาจจะเป็นความหวังในการกำจัดโรคระบาดในสัตว์ปีกที่น่าเป็นห่วงชนิดนี้ มานำเสนอให้ได้ทราบกัน โทรศัพท์มือถือสั่งการเครื่องรดน้ำ ต้นไม้และให้อาหารปลาอัตโนมัติ ไอเดียเจ๋งชนะเลิศประกวดโครงงานคอมพิวเตอร์ระดับประเทศ เชื่อไหมว่าแม้แต่เด็ก ๆ ระดับมัธยมศึกษาในบ้านเรา ต่างก็มีไอเดียเจ๋งๆ ที่ใช้ความรู้พื้นฐานทางการเขียนโปรแกรมทดลองสร้างสิ่งป ระดิษฐ์ใหม่ๆ ขึ้นมาได้อย่างน่าทึ่ง และที่จะต้องกล่าวถึงเป็นพิเศษก็คือ โครงงานคอมพิวเตอร์ เครื่องให้อาหารปลาและรดน้ำต้นไม้ผ่านโทรศัพท์มือถือ อ. สุนิดา อนุรุด ใช้ของเล่นพื้นบ้านเพื่อการเรียนรู้ฟิสิกส์ เมื่อก่อนในสังคมชนบททุกภาคของไทยได้นำวัสดุเหลือใช้หรือวัสดุที่หาง่ายในท้องถิ่น มาประดิษฐ์ของเล่นพื้นบ้านให้เด็กเล่น ของเล่นบางอย่างช่วยเสริมพัฒนาการทางร่างกาย ได้ออกกำลังฝึกความว่องไว ฝึกประสาทสัมผัส เช่น เดินกะลา ไม้ต่อขา หรือม้าเขย่ง รถเข็น บางอย่างช่วยเสริมจินตนาการ เช่น ปั้นดินเหนียว หรือฝึกทักษะทางสังคม เช่น เล่นหม้อข้าวหม้อแกง นับเป็นความทรงจำที่อบอุ่น มีความสุข สนุกสนาน เรียนรู้ความหลากหลายทางชีวภาพที่ป่าดูนลำพันของนักเรียนโรงเรียนพยัคฆภูมิวิทยาคาร การศึกษาธรรมชาติโดยใช้แหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่นจัดเป็นกิจกรรมเสริมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่ให้นักเรียนได้สัมผัส สังเกตสิ่งแวดล้อมจากห้องเรียนธรรมชาติ อาจารย์สุปราณี ศรีวิชา กับการสอนวิทยาศาสตร์ในสวนผลไม้ อาชีพหลักของเกษตรกรแถบภาคตะวันออกของประเทศไทยมีอาชีพทำสวนยางและสวนผลไม้ เช่น  มังคุด ทุเรียน ลองกอง แก้วมังกร เงาะ ทุเรียน ในจังหวังระยองก็เช่นกัน ปัจจุบันผลไม้ราคาตกต่ำอันเนื่องมาจากหลายสาเหตุ เช่น แมลงไปกัดกินใบ หรือไปวางไข่ใต้ผลไม้ เกิดโรคที่บริเวณลำต้น ผลไม้ล้นตลาด ผลผลิตที่ออกสู่ตลาดไม่มีคุณภาพ ฯลฯ นักเรียนซึ่งมีผู้ปกครองเป็นชาวสวนจึงควรศึกษาแหล่งเรียนรู้ที่มีอยู่ในท้องถิ่น เพื่อใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์เข้าไปแก้ปัญหาดังกล่าวหรือเพื่อปรับปรุงผลผลิตเป็นการเพิ่มราคา และคุณภาพของสินค้า เทคโนโลยีจอแสดงผล ก้าวไปอย่างไม่หยุดยั้ง นับวันจอแสดงผลยิ่งมีรูปลักษณ์ภายนอก ทั้งแบน บาง ทันสมัย ส่วนคุณภาพของภาพที่ให้ออกมาก็ไม่ยิ่งหย่อนกว่าสถาปัตยกรรมที่ปรากฏ มาตาม ดูกันสักหน่อยว่าเทคโนโลยีแขนงนี้ก้าวไกลไปถึงไหน กันแล้ว แง้มเนื้อหาทฤษฎีสัมพัทธภาพ ถ้าเอ่ยนามไอน์สไตน์ ก็เลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องพูดถึงทฤษฎีสัมพัทธภาพ จริงอยู่ที่มีคนมากมายเคยได้ยินชื่อทฤษฎีนี้ แต่มีกี่คนหนอที่รู้เนื้อหาของสุดยอดทฤษฎีนี้ ไฉนเลย ทำไมไม่ลองแง้มทฤษฎีนี้มาสัมผัสกันดูบ้างเล่า ไอน์สไตน์กับกลศาสตร์ควอนตัม กลศาสตร์ควอนตัมเป็นวิทยาการที่อธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ ในระดับอะตอมได้อย่างดี แต่ก็ยังมีแนวคิด หลักการที่ดูจะขัดสามัญสำนึกอยู่ไม่น้อย เช่น เราไม่สามารถรู้ความเร็วและตำแหน่งของอนุภาคได้อย่างแม่นยำพร้อมกัน หรือการที่อนุภาคควอนตัมสามารถอยู่ได้ในทุกที่พร้อมกัน ในสถานที่ต่างกัน มีโอกาสพบอนุภาคได้ต่างกัน โอกาสในการเกิดเหตุการณ์ต่างๆ นี่เองที่ทำให้ไอน์สไตน์ไม่เชื่อมั่นในกลศาสตร์ควอนตัม  เขาไม่เชื่อว่าธรรมชาติของเราจะเกิดขึ้นมาได้ด้วยความน่าจะเป็นเฉกเช่นการโยนลูกเต๋าโดยพระเจ้า ไฟเย็น...โดดเด่นสดใส.. มันคือไฟที่ไม่รุ่มร้อน ดูอ่อนโยนสุภาพ มันคือไฟสะอาดแห่งอนาคต ที่จะมาเปลี่ยนโฉมหน้าการเผาไหม้ยุคปัจจุบัน กระตุ้นต่อมคิดเด็กไทยด้วยสาระการเรียนรู้วิธีใหม่...  การออกแบบและเทคโนโลยี หลักสูตรใหม่ของกระทรวงศึกษาธิการ ได้เพิ่มสาระการเรียนรู้ใหม่ขึ้นมาหนึ่งสาระ คือ สาระการเรียนรู้การออกแบบและเทคโนโลยี ซึ่งกำหนดให้เป็นวิชาพื้นฐานที่นักเรียนจะต้องเรียนรู้กันตั้งแต่ระดับประถมศึกษาเลยทีเดียว ทั้งนี้ในประเทศต่างๆ ก็ได้มีหลักสูตรเกี่ยวกับการออกแบบและเทคโนโลยีแล้ว เช่น อังกฤษ อเมริกา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ เป็นต้น “แหล่งเรียนรู้ทางธรณีวิทยาในประเทศไทย” ให้ธรรมชาติ เป็นแรงดลใจในการเรียนรู้ สายหมอกที่เรี่ยรายอยู่บนดอยสูง ทิวเขาที่สลับซับซ้อน พื้นหินที่ตะปุ่มตะป่ำบนยอดภู  ลวดลายแปลกตาของดินภูเขาบนโค้งถนน ทิวไม้ที่ทอดสายเป็นอุโมงค์ หรือภูผาตระหง่านเงื้อมชายทะเล ล้วนแต่ทำให้ผู้พบเห็นเกิดความประทับใจ และอาจเกิดแรงบันดาลใจอย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นมาได้ และที่สำคัญสถานที่ดังกล่าวต่างก็เป็นแหล่งเรียนรู้ ทางธรรมชาติชั้นดีให้แก่มนุษย์ ชีวิตเย็นยะเยือกของวาฬนาร์วอล นักชีววิทยาพบว่าการประมงเพื่อการค้าและอุณหภูมิที่สูงขึ้นของโลก เป็นอันตรายต่อชีวิตของวาฬนาร์วอล วาฬมีเขี้ยวที่อาศัยอยู่ ณ มุมโลกอันเย็นยะเยือก ปฏิบัติการเมสเซนเจอร์สำรวจดาวพุธ วันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2547 ยานเมสเซนเจอร์ (Messenger) ขององค์การนาซา ขึ้นสู่อวกาศ ณ แหลมคานาเวอราล ฟลอริดา มุ่งสู่เป้าหมายคือดาวพุธ นี่คือการเยี่ยมเยือนดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดเป็นครั้งที่สอง ภายหลังจากยานมาริเนอร์ 10 ขององค์การนาซาสำรวจดาวดวงนี้โดยการบินผ่านเมื่อปี พ.ศ. 2517 และ 2518 เรื่องจริงของไขมันที่คุณยังไม่รู้ คนเรามีเซลล์ไขมันอยู่ประมาณสี่หมื่นล้านเซลล์ แต่เมื่อเราอ้วน มันจะเพิ่มจำนวนแบบทวีคูณ เกือบเป็นไปไม่ได้ที่จะกำจัดเซลล์พวกนี้ และมันกำลังส่ง “สาร” ไปตามร่างกาย ซึ่งสามารถทำลายสุขภาพของเราได้ ปริศนามณฑลแห่งการรับรู้ สีแดงที่เราเห็น จะเป็นแดงเดียวกับที่คนอื่นเห็นหรือเปล่า? กลิ่นที่เราได้ดอมดม คนอื่นจะได้กลิ่นเหมือนกับเราไหม? แล้วรสชาติต่างๆ ล่ะ เราขมจะตาย ทำไมบางคนไม่? ...คำถามเหล่านี้ยังคงเป็นปริศนาที่รอการไขคำตอบ และตอนนี้นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า พวกเขาเข้าใกล้คำเฉลยของมันแล้ว หุ่นยนต์หกขาที่ไม่มีวันหกล้ม แรงบันดาลใจจากแมลงสาบ ทำให้นักชีววิทยาสร้างหุ่นยนต์ที่แม้จะเดินส่ายโคลงเคลงไปมา แต่ก็ไม่เคยสะดุดหกล้มเลยแม้แต่ครั้งเดียว เอชไอวี อีกกี่ปีจะสิ้นชื่อ ? 20 ปีหลังจากการค้นพบเชื้อเอชไอวี เราก็ได้ทราบว่าเอชไอวีนี้มีศิลปะชั้นสูงในการหลบหลีกการไล่ล่าจากยาต้านไวรัส ทำให้โรคเอดส์กลายเป็นโรคที่ไม่มีทางรักษาได้ แต่นักวิทยาศาสตร์ก็กำลังมองหาทางที่จะกำจัดไวรัสที่หลบซ่อนอยู่ชนิดตัวต่อตัวเลย และความพยายามนี้จะเป็นจริงได้มากน้อยแค่ไหน เราจะตามไปดูกัน ปัญหาของ “เวลา” ที่ยังไม่จบ คนเราใช้ชีวิตติดอยู่ใต้วังวนของเวลา ทั้งที่กฎเกณฑ์เรื่องเวลานั้น เรากำหนดมันขึ้นมาเองแท้ๆ และเรื่องที่เราสร้างเอง กำลังเป็นปัญหาที่ยังไม่มีข้อยุติง่ายๆ เลย วิทยาศาสตร์รากฐาน ปฏิรูปการเรียนวิทยาศาสตร์ยุคใหม่ ปัจจุบันเป็นที่ยอมรับกันว่า การจัดการศึกษาคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศ ยังมีปัญหาอยู่ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีการปฏิรูปแบบก้าวกระโดดโดยเร่งด่วน เพื่อกู้ประเทศจากภาวะวิกฤติในปัจจุบัน เรียนรู้จากภัยพิบัติ เมื่อฝุ่นควันแห่งความโกลาหลจากภัยพิบัติเบาบางลง ทุกอย่างเข้าที่เข้าทางและเป็นระบบระเบียบ เราได้เห็นประเด็นที่น่าสนใจในกรณีที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้เข้ามามีส่วนช่วยเหลือ กอบกู้ภัยพิบัติอยู่หลายเรื่อง จึงขอเลือกบางเรื่องมาเป็นบทเรียนส่งท้าย จากจานร่อนหฤหรรษ์..สู่ฝัน..จานบินขนส่ง การร่อนฟริสบี ดูจะเป็นเรื่องที่ธรรมดาสามัญ แต่รูปแบบการร่อนไปของมันมีความ ซับซ้อนและน่าศึกษาเกินกว่าที่คาดคิด หนึ่งสยาม ศ. สามพลัง จากสังเวียนมวยสู่นักไอทีรุ่นเยาว์ กว่าที่จะประสบผลสำเร็จอย่างใดอย่างหนึ่งนั้น จะต้องผ่านร้อนผ่านหนาวมามากมาย บ้างก็ลองผิดลองถูก จนกว่าจะพบทางเดินที่เหมาะสมสำหรับตัวเอง อย่างเช่น นายศรนรินทร์ เ รืองเทพ นักเรียนชั้น ม.5 โรงเรียนว ชิรานุกูล จังหวัดสงขลาคนนี้ เมื่อวัย เด็กเขาเคยคิดจะเอาดีบนสังเวียนมวย ก่อนที่จะมาค้นพบความสามารถอีกหลายด้านที่เขามี       ประจำปี 2547     รางวัลโนเบลสาขาวิทยาศาสตร์ 2004 อีกครั้งกับการเชิดชูเกียรตินักวิทยาศาสตร์สาขาต่างๆ ของโลก ด้วยการมอบรางวัลโนเบลสาขาวิทยาศาสตร์ ประจำปี 2004 ประสบการณ์เยาวชนไทยในเวทีวิทยาศาสตร์นานาชาติ  ช่วงเวลาระหว่างวันที่ 28 กรกฎาคมถึง 11 สิงหาคม 2547 ที่ผ่านมา ณ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ มีการจัดงาน London International Youth Science Forum 2004 (LIYSF 2004) โดยในงานนี้ มีเยาวชนเข้าร่วม 250 คน จากเกือบ 60 ประเทศทั่วโลก และสองคนในจำนวนนี้เป็นเยาวชนจากประเทศไทย เรียนรู้สมุนไพรท้องถิ่นกับหมอยาพื้นบ้าน หากใครเคยแวะไปเที่ยวอำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์ และได้เห็นภาพของขบวนจักรยานเรียงรายเป็นแถวยาวของเด็กๆ ที่ออกไปศึกษาเรียนรู้นอกโรงเรียนก็อย่าเพิ่งแปลกใจเพราะที่อำเภอแห่งนี้มีภูเขาหลายลูกที่อยู่ในเทือกเขาเพชรบูรณ์ตอนปลาย กระจัดกระจายอยู่ในพื้นที่ จึงมีพันธุ์ไม้และสมุนไพรหลากหลาย อีกทั้งโรงพยาบาลและประชาชนในท้องถิ่นให้ความสนใจเรื่องสมุนไพรมากขึ้น เต้าปูน...หอยมรณะ  ลึกลงไปใต้น้ำทะเลสีฟ้าสดใส ความงามของเปลือกหอยหลากหลายสีสันดึงดูด นักท่องเที่ยวให้ลงไปพิสูจน์ความสวยงามนั้นด้วยตาตนเอง แต่ในบรรดาความสวยงามที่แต่งแต้มท้องทะเลนั้น อาจมีอันตรายแอบแฝงอยู่ในซอกหลืบที่เรามองไม่เห็น จากผลิตภัณฑ์ OTOP“ฝุ่นไม้-ใยสา และการตัดตุง” สู่ชั้นเรียนวิทย์ การเรียนยุคใหม่หลังปฏิรูปหลักสูตรนี้ จะต้องเรียนจากสิ่งใกล้ตัว เพื่อให้นักเรียนได้คิดเป็น ทำเป็น และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ สิ่งใดที่อยู่รอบตัว อยู่ในบ้าน  ในโรงเรียน ในชุมชน ล้วนหยิบจับมาสู่ชั้นเรียนได้หมด ขึ้นอยู่กับเทคนิคการสอนของครูว่าจะนำสิ่งใดมาใช้สอน  เรื่องอะไรได้บ้าง ตามไปดูการแข่งขันจรวดขวดน้ำฯ ครั้งที่ 3 รอบคัดเลือก  วิทยาศาสตร์ในวันนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอย่างที่เราคิดกันเช่นในอดีต ในทางกลับกัน วิทยาศาสตร์เป็นเรื่องใกล้ตัวที่เราสามารถเรียนรู้ได้จากสิ่งที่อยู่รอบๆ ตัวเราทั้งสิ้น แม้แต่ในเศษวัสดุเหลือใช้อย่างขวดน้ำอัดลมพลาสติก เมื่อนำมาดัดแปลงโดยอาศัยหลักการและทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ ยังกลายเป็นจรวดที่สามารถพุ่งทะยานขึ้นสู่ท้องฟ้าได้ เปิดแหล่งอาหารสมองใหม่ที่ Science Land : ดินแดนวิทยาศาสตร์ องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ เปิดตัวดินแดนแห่งการเรียนรู้แห่งใหม่ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลญี่ปุ่น Science Land ดินแดนวิทยาศาสตร์แสนสนุก จะเป็นแหล่งการเรียนรู้วิทยาศาสตร์แหล่งใหม่ของทั้งโรงเรียนและครอบครัว ผลิตไฟฟ้าจากจุลินทรีย์ เดอะ เมทริกซ์ในโลกจริง  จินตนาการจากภาพยนตร์ เดอะ  เมทริกซ์ อาจเป็นจริงได้ในวันข้างหน้า เมื่อถึงวันที่มนุษย์ถูกใช้เป็นแหล่งกำเนิดไฟฟ้า แต่ความเป็นจริงที่ใกล้เคียงกับภาพยนตร์แล้วในวันนี้คือ มนุษย์ใช้จุลินทรีย์มาเป็นแหล่งกำเนิดไฟฟ้า... ชุดกีฬาไฮเทคในเวทีโอลิมปิก เอเธนส์ 2004 มหกรรมกีฬาแห่งมวลมนุษยชาติเริ่มต้นขึ้นอีกครั้ง ณ ประเทศกรีซ อันเป็นต้นกำเนิดแห่งกีฬาโอลิมปิก ด้วยวิทยาการและเทคโนโลยีที่ก้าวหน้า กีฬาโอลิมปิกสมัยใหม่ ณ นคร เอเธนส์เมื่อ 208 ปีที่แล้ว กับโอลิมปิกปี 2004 จึงแตกต่างกันอย่างลิบลับ ศาสตร์แห่งจัตุรัสกล  จัตุรัสกล (Magic Square) เป็นศาสตร์ที่มีความเก่าแก่นับพันปี ในอดีตนั้นมีความเกี่ยวข้องกับความเชื่อและโชคลาง แต่ปัจจุบัน จัตุรัสกลเหมาะที่จะใช้เป็นเกมขบคิดฝึกสมองในยามว่าง ทั้งยังเป็นการวิเคราะห์ทางคณิตศาสตร์ชั้นสูงอีกด้วย บทความนี้จะนำเสนอเรื่องราวความเป็นมาของจัตุรัสกล และวิธีสร้างที่ทุกคนสามารถทำได้ เมื่อพลูโตเป็นดาวเคราะห์ แล้วเซดนาจะเป็นอะไร นับตั้งแต่ ไคลด์ ทอมบอห์ ค้นพบดาวพลูโตเมื่อปี 2473 พลูโตก็ถูกจัดเป็นดาวเคราะห์ดวงที่เก้าของระบบสุริยะ และเป็นดาวเคราะห์ที่มีขนาดเล็กที่สุดและอยู่ไกลที่สุด และเมื่อล่าสุดเดือนมีนาคม 2547 ได้มีการค้นพบ “เซดนา” เทหวัตถุขนาดอย่างน้อยสามในสี่ของพลูโต ทำให้นักดาราศาสตร์ตั้งคำถามว่า เมื่อพลูโตเป็นดาวเคราะห์ แล้วเซดนาจะเป็นอะไร? หุ่นยนต์สามัญประจำบ้าน ไม่ใช่เพียงแค่หุ่นยนต์หน้าใสที่มีไว้โชว์ แต่เป็นเครื่องใช้ สารพัดประโยชน์สามัญประจำบ้าน ที่จะช่วยงานสมาชิกทุกๆ คนในบ้านด้วย หินเหินสะเทินน้ำ...ฟิสิกส์ของการขว้างหิน มีก้อนหินจำนวนนับไม่ถ้วน ถูกขว้างลงน้ำอย่างไร้จุดหมาย แต่หินบางก้อนที่เมื่อถูกขว้างลงน้ำกลับเป็นแรงดลใจให้ นักทำระเบิด นักออกแบบอากาศยาน และนักฟิสิกส์ ค้นพบ หนทางที่จะเอาชนะแรงโน้มถ่วงของโลก และมีแว่วว่าแรงดลใจนี้จะกลายเป็นความจริงในอนาคตอันไม่ไกลนัก เข้าถ้ำเรียนรู้เรื่องหินของนักเรียนโรงเรียนอนุบาลพังงา การได้ทดลอง สัมผัส และเรียนรู้กับของจริงในธรรมชาติตามแนวทางหลักสูตรวิทยาศาสตร์ที่ปรับปรุงใหม่ ทำให้นักเรียนสนุกกับการเรียน และมีทัศนคติที่ดีต่อวิชาวิทยาศาสตร์มากขึ้น หัวเราะ...ทำไม !?! เราอาจจะรู้ว่าอะไรทำให้เราขำจนท้องคัดท้องแข็ง แต่การที่จะรู้ว่าเพราะอะไรคนเราจึงหัวเราะนั้น กลับเป็นปัญหาที่ยากจะหาคำตอบ จากไขทารก สู่ครีมบำรุงผิวที่ดีที่สุดที่คุณเคยใช้ เมือกไขมันที่ติดมากับทารกแรกเกิดนั่นแหละคือสิ่งที่ให้ความชุ่มชื้นและปกป้องผิวอ่อนๆ ได้ดีที่สุด และขณะนี้ นักวิทยาศาสตร์หลายกลุ่มกำลังแข่งกันสร้างสิ่งมหัศจรรย์สิ่งนี้ขึ้นมาเพื่อเลียนแบบธรรมชาติ 20 ปี โครงการ พสวท. คลื่นลูกใหม่วิทยาศาสตร์ไทย กลไกพัฒนาชาติ เมื่อ 20 ปีที่แล้ว กลุ่มนักวิชาการที่อยู่ในแวดวงวิทยาศาสตร์ไทย ได้ตระหนักว่าผู้ที่มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ซึ่งเป็นทรัพยากรที่ทรงคุณค่าของประเทศ ไม่นิยมประกอบอาชีพนักวิทยาศาสตร์หรือนักวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ทำให้ประเทศอ่อนแอทางวิชาการ ขาดการคิดค้นนวัตกรรมและเทคโนโลยีของตัวเอง ทำให้ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศอยู่เสมอ จึงเป็นจุดเริ่มต้นของโครงการพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (พสวท.) จีน จากประเทศโรคซาร์ส กลายเป็นดาราเนื้อหอม  ระยะหลังๆ มานี้เรื่องราวของวงการวิทยาศาสตร์จีนเผยแพร่ออกมาสู่โลกภายนอกมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นข่าวดีอย่างการส่งมนุษย์อวกาศไปโคจรรอบโลกได้สำเร็จ หรือแม้แต่ข่าวร้ายๆ อย่างโรคซาร์ส ทั้งหมดนี้เป็นตัวสะท้อนให้เห็นความเคลื่อนไหวที่คึกคักในประชาคมวิทยาศาสตร์จีน อันนับว่าเป็นการเคลื่อนตัวของยักษ์หลังม่านไม้ไผ่ที่น่าจับตามองเป็นอย่างยิ่ง เครือข่ายสารสนเทศทางดาราศาสตร์ มิติใหม่ของการศึกษาโลก อวกาศ และดวงดาว สสวท.ร่วมกับคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จัดทำระบบเครือข่ายสารสนเทศทางดาราศาสตร์ เพื่อ ยกคุณภาพการศึกษาของเด็กไทยให้ทัดเทียมมาตราฐานสากล ฟิสิกส์ของรอยย่น ลักษณะการสั่นไหวของผืนผ้า เหมือนกับการสั่นพริ้วของนิ้วมือ และระลอกคลื่นก็กระเพื่อมลากลงมาตามแนวโค้ง ก่อให้เกิดอารมณ์ความรู้สึกตื่นเต้นแบบใหม่ เรื่องมันๆ ของวันที่ 29 กุมภาพันธ์ (ไฟล์ PDF 132 K) วันที่ 29 กุมภาพันธ์ ...   เป็นวันที่พิเศษกว่าวันอื่น เพราะปรากฏบนปฏิทินทุก 4 ปีเท่านั้น เป็นวันที่หลายคนรอคอยเพราะสี่ปีมีครั้งเดียว ในต่างประเทศมีการให้ความสำคัญกับวันนี้ถึงขนาดมีการจัดตั้งสมาคมผู้ที่เกิดวันที่ 29 กุมภาพันธ์ด้วย หลายคนสงสัยว่า “จะจัดงานวันเกิดหรือวันครบรอบอื่นๆ ที่ตรงกับวันที่ 29 กุมภาพันธ์ เมื่อไหร่ดี?” ก่อนดาราจะจากจร (ไฟล์ PDF 183 K) นักดาราศาสตร์เคยเชื่อว่า เมื่อดาวฤกษ์ทั้งหลายเข้าสู่ช่วงสุดท้ายของชีวิต เมื่อดาวฤกษ์จะตาย มันจะผ่านกระบวนการเป็นขั้นตอนที่ราบรื่น  แต่ทว่า ภาพใหม่ๆ ที่กล้องโทรทรรศน์อวกาศบันทึกได้ กลับทำให้เกิดปริศนามากมายขึ้นในใจของนักดาราศาสตร์ พวกเขาเฝ้าดูเนบิวลาดาวเคราะห์ซึ่งเป็นวิวัฒนาการขั้นตอนหนึ่งก่อนที่ดาวฤกษ์จะดับลง และพยายามค้นหาเรื่องราวของกลไกการแตกดับของดาวฤกษ์เหล่านั้น.. แม้การศึกษาอย่างเจาะลึกจะทำให้พบปัญหามากมาย แต่อย่างน้อย นักดาราศาสตร์ก็พอจะรู้มากขึ้นว่า กระบวนการสิ้นชีพของดาวฤกษ์เหล่านั้นเกิดขึ้นอย่างไร ไฟฟ้าจากเกลียวคลื่น เกลียวคลื่นในมหาสมุทรนั้นมีพลังมหาศาล มนุษย์จึงพยายาม เก็บเกี่ยวพลังงานจากคลื่นมาใช้ประโยชน์ แม้จะยังไม่ประสบ ความสำเร็จ แต่ความพยายามก็ยังไม่โรยรา และนี่อาจจะเป็น อีกฉากหนึ่งของความสำเร็จในเรื่องนี้ก็เป็นได้ คุยเฟื่องเรื่อง...เทนนิส กระแสการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพและต้านยาเสพติดกำลังมาแรง “เทนนิส” ก็เป็นตัวเลือกในอันดับต้นๆ ของคนทุกเพศทุกวัยในยุคนี้ และต่อไปในอนาคตอาจจะเพิ่มความน่าสนใจมากยิ่งขึ้น ด้วยการพัฒนาอุปกรณ์ และเทคนิคการเล่นต่างๆ ดังในเรื่อง       ประจำปี 2546     Electronic Home ของเด็กเมืองจันท์ชนะเลิศประกวดโครงงานคอมพิวเตอร์ระดับประเทศ บ้านที่มีระบบควบคุมการทำงานของระบบระบายความร้อนภายในบ้านอัตโนมัติ ควบคุมความชื้นในดินของสนามหญ้าหน้าบ้านเพื่อให้เครื่องรดน้ำโดยอัตโนมัติ ควบคุมระบบปิดเปิดไฟอัตโนมัติ ยานสมาร์ต-1มุ่งหน้าสู่ดวงจันทร์ เป็นเวลากว่า30 ปี แล้วที่นีล อาร์มสตรอง นักบินอวกาศยานอพอลโล 11 เหยียบดวงจันทร์และนำหินจากดวงจันทร์กลับโลก ปฏิบัติการของ ยานอพอลโล 11 และยานอพอลโลอีกหลายลำได้เปิดเผยเรื่องราวเกี่ยวกับดวงจันทร์ที่มนุษย์ไม่เคยรู้มาก่อน แต่ปัจจุบันก็ยังคงมีหลายสิ่งหลายอย่างเกี่ยวกับบริวารของโลกดวงนี้ที่มนุษย์ยังคงไม่รู้ อาทิ ดวงจันทร์มีจุดกำเนิดอย่างไร และอิทธิพลของมันที่มีต่อวิวัฒนาการของโลก ดวงจันทร์จึงยังคงมีเสน่ห์เย้ายวนใจนักวิทยาศาสตร์อยู่ต่อไป นักต่อสู้สิ่งสกปรก ถ้าหากเราเปรียบอะไรก็ตามแต่ที่มีขนาดเล็กมาก หลายๆ คน คงจะต้องเปรียบกับฝุ่นเป็นแน่ แล้วใครบ้างที่เคยเกิดคำถามขึ้นในใจว่า ‘ฝุ่นเหล่านั้นมาจากที่ใด’ ทำไมหนอ...เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา ก็เพิ่งจะทำความสะอาดบ้านไป แล้วฝุ่นมันกลับมาอีกได้อย่างไร คำตอบอยู่ในสารคดีเรื่องนี้แล้ว หุ่นยนต์ฮิวแมนอยด์ ย่างก้าวที่สำคัญของวิศวกรรมหุ่นยนต์ หุ่นยนต์เดินด้วยสองขาเป็นสิ่งที่เริ่มเข้ามาสร้างความคุ้นเคยแก่ผู้คนแล้ว อีกไม่นานสิ่งประดิษฐ์เหล่านี้จะเข้ามาอยู่ร่วมในสังคมกับเราอย่างเต็มรูปแบบ เอกภพขยายตัวด้วยความเร่ง : กาแล็กซีทางช้างเผือกจะโดดเดี่ยวอยู่ในความมืดมิด ราว พ.ศ. 2463 เอ็ดวิน ฮับเบิล ทำให้นักวิทยาศาสตร์ตื่นตะลึงเมื่อพบว่าเอกภพกำลังขยายตัว ซึ่งเป็นการทำลายความเชื่อของนักวิทยาศาสตร์ในสมัยนั้น หลังจากนั้น นักดาราศาสตร์เชื่อว่า เอกภพจะขยายตัวช้าลง แต่แล้วในปี พ.ศ. 2541 นักวิทยาศาสตร์ก็ต้องหัวปั่น เมื่อพบหลักฐานว่า เอกภพกำลังขยายตัวด้วยความเร่ง แล้วสุดท้ายกาแล็กซีของเราจะอยู่อย่างโดดเดี่ยวท่ามกลางความมืดมิด ชุดกันรังสี สวมสบาย ชุดป้องกันรังสีที่ใช้กันอยู่ปัจจุบันทั้งหนักและเทอะทะ แต่ด้วยวัสดุอย่างใหม่ ทำให้ชุดดังกล่าวสวมได้สบายขึ้น และปลอดภัยเหมือนเดิม เคมีของสิ่งมีชีวิต  เราทราบกันดีว่า ธาตุที่เป็นองค์ประกอบพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตบนโลกคือ ไฮโดรเจน คาร์บอน ไนโตรเจน และ ออกซิเจน ซึ่งการประกอบกันเป็นชีวิตขึ้นมานั้น ธาตุใดธาตุหนึ่งเหล่านี้มิได้อยู่อย่างโดดเดี่ยว หากแต่เกาะเกี่ยวกันด้วยพันธะเคมี กลายเป็นสารประกอบโมเลกุลใหญ่น้อย มีทั้งโครงสร้างที่เรียบง่ายและโครงสร้างซับซ้อน ทำหน้าที่และมีบทบาททั้งในการก่อกำเนิด เจริญเติบโต และทำให้ชีวิตยังคงดำรงอยู่ได้อย่างปกติสุข ในบทความนี้ เราจะพาท่านผู้อ่านไปทำความรู้จักกับธาตุทั้งสี่ ซีโอไลต์ เคมีที่ไม่ธรรมดา เราเคยได้ยินว่าสารเคมีชนิดนี้มีผสมอยู่ในผงซักฟอก แต่เราจะเคยรู้หรือไม่ว่า ซีโอไลต์มีมูลค่าทางเศรษฐกิจในระดับล้านล้านบาท... แม่เหล็กที่ไม่ใช่เหล็ก  แน่ใจไหมว่า โลหะเท่านั้นที่จะเป็นแม่เหล็กได้ โครงสร้างโมเลกุลคาร์บอน 60 อะตอม กำลังจะเปลี่ยนหลักการวิทยาศาสตร์ข้อนี้ ตามไปดูเด็กเมืองเลย เรียนเลขด้วยลูกคิด สร้างสมาธิ....เสริมทักษะคณิตศาสตร์ การคำนวณขั้นพื้นฐานจนถึงการคำนวณที่มีความซับซ้อนมีหลายวิธีการ ตั้งแต่คิดเลขบนกระดาษคิดเลขในใจ ใช้เครื่องคิดเลข ใช้คอมพิวเตอร์ อีกวิธีการหนึ่งที่กำลังศึกษากันอยู่คือการใช้ลูกคิดในวิชาคณิตศาสตร์ โลก ดวงดาวมีชีวิต  โลกเป็นดาวเคราะห์ดวงที่สาม และมีขนาดใหญ่เป็นอันดับห้าของระบบสุริยะ มีดวงจันทร์เป็นบริวารหนึ่งดวง แกนโลกเอียง 23.5 องศา และเป็นดาวดวงเดียว (เท่าที่เราทราบในขณะนี้) ที่มีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ ยูเรนัส ผู้สงบที่ปั่นป่วน ยูเรนัส เป็นดาวเคราะห์ดวงที่เจ็ดในระบบสุริยะของเรา ถ้าดูกันจากเส้นผ่านศูนย์กลางแล้ว ดาวยูเรนัสมีขนาดใหญ่เป็นอันดับสาม แต่ถึงกระนั้น มวลของยูเรนัสกลับมีน้อยกว่าดาวเนปจูน ชื่อภาษาไทยของดาวยูเรนัสก็คือ ดาวมฤตยู บทเรียนชีววิทยา ว่าด้วยความขยะแขยง  เรื่องราวต่อไปนี้อาจทำให้ท้องไส้ของคุณปั่นป่วนได้ บทเรียนชีววิทยาว่าด้วยความอยากอาหาร  เจาะลึกหลักวิทยาศาสตร์ ทำไมคนเราถึงกินจุนัก? อะไร...อะไร ก็ไมโครชิป  เมื่อร้านโชห่วยเชื่อมโยงกับอินเทอร์เน็ต สินค้านานาชนิดที่ติดป้ายไมโครชิปอัจฉริยะจะบอกข้อมูลทุกอย่างแก่ทุกคนที่เกี่ยวข้อง และผลที่ตามมาจะทำให้ชีวิตของเราเปลี่ยนไป! เรื่องเล่าจากภาพดีเอ็นเอประวัติศาสตร์  เรื่องของความพากเพียรของนักศึกษาคนหนึ่ง กลายมาเป็นภาพเอกซเรย์โครงร่างผลึกของดีเอ็นเอ ที่นำไปสู่การนำเสนอโครงสร้างดีเอ็นเอแบบเกลียวคู่บันไดเวียนในที่สุด ความปวดที่แตกต่าง  ผู้ชายมาจากดาวอังคาร ผู้หญิงมาจากดาวศุกร์ ความรู้สึกต่อความเจ็บปวดของเขาและเธอจึงแตกต่างกัน หญิงหรือชาย สิ่งใดกำหนด  คนทั่วไปอาจคิดว่าการได้ลูกสาวหรือลูกชาย เป็นเรื่องของโอกาสที่มีเท่ากันห้าสิบห้าสิบ แต่นักวิทยาศาสตร์กลุ่มหนึ่งไม่เชื่อว่าธรรมชาติจะเลือกเพศบุตรด้วยวิธีการแค่โยนหัวก้อยเท่านั้น จากดนตรีผลไม้ถึงตะปูสมดุลมหัศจรรย์ กิจกรรมจูงใจให้เด็กรักวิทยาศาสตร์  สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้จัดประชุมปฏิบัติการอบรมครูหัวข้อการสร้างสื่อสิ่งแวดล้อมอย่างง่าย และการสร้างสื่ออิเล็กทรอนิกส์อย่างง่าย เพื่อให้คุณครูสามารถผลิต “สื่อ” ใช้ประกอบการเรียนการสอน สร้างความเข้าใจให้เด็กๆ เห็นว่าแท้จริงแล้ววิทยาศาสตร์เป็นเรื่องรอบตัวในชีวิตประจำวัน หาใช่เรื่องยากเสียจนต้องปีนกำแพงไปสร้างความเข้าใจเลยจนนิดเดียว รูมบา หุ่นยนต์ทำความสะอาดบ้าน นี่คือหุ่นยนต์ตัวแรกที่ทำงานบ้านรับใช้มนุษย์.... เซรามิกส์ก้นครัว  เรื่องวุ่นๆ ของการขึ้นรูปเซรามิกส์แบบก้าวหน้า ที่วิ่งเข้าหาวัตถุดิบจากก้นครัว พลังงานไม่มีขาย อยากได้ต้องร่วมสร้าง  มาทำความรู้จักกับเทคโนโลยีที่ทำให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการสร้างพลังงานสะอาดแก่ชุมชน       ประจำปี 2545     จ้องทะลุเกราะด้วยเทคโนโลยีเอกซเรย์ การมี ‘ตาทิพย์’ ที่มองทะลุกำแพงได้เช่นเดียวกับซูเปอร์แมน ดูจะไม่ใช่แค่เรื่องในนิยายอีกต่อไป ยาพิษรักษาโรค ??? จาก “ยาพิษ” ที่ “คร่า” ชีวิต กลายมาเป็น “ยา” ที่ “รักษา” ชีวิตได้ ปูนซีเมนต์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ถึงเวลาแล้วที่ “ป่าคอนกรีต” จะรักษ์โลกได้เช่นเดียวกับป่าไม้ในธรรมชาติ รางวัลโนเบลสาขาวิทยาศาสตร์ 2002 คณะกรรมการพิจารณารางวัลโนเบลประกาศผลการคัดเลือกผู้ได้รับรางวัลโนเบลด้านวิทยาศาสตร์ประจำปี 2002 จำนวนสามสาขา ได้แก่ สาขาการแพทย์ สาขาเคมี และสาขาฟิสิกส์ ดังมีรายละเอียดในบทความนี้ ศิลปกรรมบำบัด ยินดีต้อนรับสู่โรงพยาบาลที่ใช้ดนตรีและงานศิลป์มาเยียวยาผู้ป่วย 13 ปีที่รอคอยกับเหรียญทองฟิสิกส์โอลิมปิกบทพิสูจน์ชัยชนะของเด็กไทย โลกที่เราอาศัยอยู่นี้มีแรงดึงดูดที่เรามิอาจหลีกหนี แต่ก็ยังมีนักวิทยาศาสตร์จำนวนหนึ่งที่มีความใฝ่ฝันว่าจะสร้างเครื่องต้านแรงดึงดูด และดูเหมือนว่าเส้นทางแห่งการสร้างเครื่องมือที่ว่าได้ถูกบุกเบิกแล้ว  เรื่องใกล้ตัวกับฟิสิกส์ในระดับประถมศึกษา การเรียนการสอนฟิสิกส์ในระดับประถมศึกษา เป็นเรื่องใหม่หลังจากประกาศใช้หลักสูตรวิทยาศาสตร์พื้นฐาน ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ดูเหมือนว่าไกลตัวหรือยากเกินไป แต่แท้ที่จริงแล้วเป็นการฝึกให้เด็กรู้รอบตัว กับเรื่องธรรมชาติใกล้ๆ ตัว ซึ่งไม่ใช่เรื่องยากอย่างที่คิด จากลายผ้าสู่คณิตศาสตร์  หากมองลึกลงไปผ้ามัดหมี่สีสวยสด ใครจะนึกถึงอะไรนั้นขึ้นอยู่กับความสนใจและภูมิหลังของแต่ละบุคคล บางคนเห็นแล้วนึกถึงคนเฒ่าคนแก่ที่บ้าน บางคนนึกถึงจำนวนเงินที่กำลังจะโบยบินออกจากกระเป๋า บางคนมองเห็นเสื้อผ้าชุดสวย บางคนมองในเชิงศิลปะจะนึกถึงลวดลายแปลกตาที่น่าสนใจ  แต่จะมีสักกี่คนที่มองเห็น “คณิตศาสตร์” อยู่ในนั้น เบื้องหลังลายมือ วิชาว่าด้วยการดูลายลักษณ์อักษรบอกเราว่า ลายมือสื่อนิสัยและบุคลิกภาพ มาวันนี้นักวิทยาศาสตร์ใช้ลายมือบอกอะไรได้อีกบ้าง มาตามไปดูกัน ก้าวต่อมาของอวกาศจีน  นี่คืออีกก้าวของประเทศยักษ์ใหญ่อย่างจีนในกิจการอวกาศ บัลเลต์อวกาศ  นักบินอวกาศต้องฝึกทักษะการเคลื่อนไหวก่อนออกไปท่องในอวกาศจริง และครูฝึกบัลเลต์คนหนึ่งเชื่อว่า การฝึกท่าเต้นพื้นฐานอย่างนักบัลเลต์จะช่วยให้นักบินอวกาศสามารถรับมือกับสภาวะไร้น้ำหนักได้เป็นอย่างดี ตามเขาไปแกะรอยหอยร้อยรู นับเวลาหลังจากวันเปิดเทอมเพียงไม่กี่วัน เยาวชนหนุ่มสาวยี่สิบคน ได้ใช้เวลาระยะสั้นๆ อยู่ร่วมกัน เพื่อติดตามไปดูการทำงานของนักวิจัยในกลุ่มโครงการวิจัยหอยเป๋าฮื้อ นับว่าเป็นการเปิดประตูสู่โลกของการวิจัย ให้กับเยาวชนรุ่นใหม่ ที่จะเป็นกำลังหลักในการวิจัยเพื่อช่วยกันพัฒนาประเทศรุ่นต่อไป  นิติพฤกษศาสตร์ เมื่อพืชกลายเป็นพยานปากเอก หลักฐานจากพืชที่พบในที่เกิดเหตุ เป็นสิ่งที่ช่วยคลี่คลายคดีต่างๆ ได้ คาร์บอนมอนอกไซด์ เมื่อผู้ร้ายกลายเป็นพระเอก แม้คาร์บอนมอนอกไซด์จะมีชื่อเสียงว่าเป็นทูตมรณะ แต่จริงๆ แล้วมันอาจช่วยชีวิตของเราได้ เขียนไว้ในอากาศ โลกแห่งการสื่อสารกำลังก้าวไปอีกขั้น เมื่อเราสามารถฝากข้อความถึงคนที่ต้องการไว้ในอากาศที่ว่างเปล่า ปรับเวลารักษาพลังงานต้นตอที่ทำให้เราต้องดูบอลเร็วขึ้น 1 ชั่วโมง จากความพยายามในการประหยัดพลังงานให้มากที่สุด นำไปสู่การปรับเปลี่ยนเวลาทั่วโลก หุ่นยนต์ดำน้ำ : จำลองของจริงจากธรรมชาติ ที่นี่คือสวนแห่งการเรียนรู้เรื่องราวของภูเขาไฟแห่งแรกในยุโรป ฟิสิกส์ของชีวิตใต้ทะเลลึก สิ่งมีชีวิตที่อาศัยใต้ทะเลลึก มีความลับอยู่บางประการ จึงสามารถอาศัยในที่ที่มีแรงกดดันสูงๆ ได อะไรคือความลับนั้น วัลคาเนีย สวนแห่งการเรียนรู้เรื่องภูเขาไฟ ที่นี่คือสวนแห่งการเรียนรู้เรื่องราวของภูเขาไฟแห่งแรกในยุโรป สารพิษจากสัตว์ ภัยร้ายล้างโลก นี่คือ สารพิษร้ายแรงที่สุดเท่าที่พิภพนี้เคยรู้จักมันมีอยู่ในสัตว์นานาชนิด เป็นพิษร้ายที่ทำให้คนกลายเป็นผีดิบ และมันอาจกลายเป็นอาวุธชีวภาพของขบวนการก่อการร้ายข้ามชาติก็เป็นได้  สื่อสารไร้สายจากศตวรรษที่ 18 ใครจะเชื่อบ้างว่าแนวคิดของการสื่อสารไร้สายเริ่มต้นมาเป็นเวลากว่า200 ปีแล้ว  ที่นี่...ศพมีเรื่องเล่า ความพยายามในการคลี่คลายคดีฆาตกรรม ส่วนหนึ่งต้องอาศัยความรู้ทางนิติวิทยาศาสตร์และที่ “บอดี้ฟาร์ม” แห่งนี้ นักวิจัยได้อาศัยข้อมูลต่างๆ จากศพ ช่วยคลี่คลายคดีมาแล้วมากมาย กองพันทหารกลิ่น เรื่องราวของกลิ่นกับการรบแบบใหม่ที่ทำให้ศัตรูแตกกระเจิงโดยไม่เสียเลือดเนื้อ        ประจำปี 2544     โนเบลสาขาวิทยาศาสตร์ 2001 ทุก ๆ  ปี มูลนิธิโนเบลจะประกาศรายชื่อผู้ที่ได้รับรางวัลโนเบล ซึ่งแบ่งย่อยออกเป็น 6 สาขาคือ เคมี ฟิสิกส์ การแพทย์ วรรณกรรม สันติภาพ และเศรษฐศาสตร์ สำหรับรางวัลสาขาทางวิทยาศาสตร์ 3 สาขา ในปีนี้มอบแด่นักวิทยาศาสตร์จำนวน 9 คน ทุกคนล้วนมีส่วนสร้างสรรค์ความรู้ที่ยังประโยชน์แก่มวลมนุษยชาติ มีใครบ้างไปดูกันเลยดีกว่า อาวุธชีวภาพกลับมาอีกครั้ง การนำเชื้อโรคมาใช้เป็นอาวุธนั้นมีมาตั้งแต่สมัยโบราณ อาวุธชนิดนี้ได้รับการพัฒนาอย่างมากเมื่อประมาณ 60 กว่าปีที่แล้ว และค่อยซาไปตามสถานการณ์โลก แต่เมื่อความรุนแรงในโลกประทุขึ้นมาอีกหน ของเก่าแต่มีอานุภาพรุนแรงเช่นอาวุธชีวภาพจึงอาจถูกนำมาใช้อีกหน  โลกที่ไม่ว่างเปล่าของเลข 0 ศาสตร์แขนงต่างๆ มักจะมีเรื่องของความลึกลับพิสดาร แทรกอยู่เสมอ คณิตศาสตร์เองก็มี นั่นคือ เรื่องของเลข 0 ความพิสดารของ 0 มีอยู่ในแง่ของชาติกำเนิด และการใช้งาน ลองถามตัวเองว่า จุดประสงค์ของเลข 0 คืออะไร? และใครเป็นผู้ให้กำเนิดเลข 0 ? เล่นเลข เสกกล บทความชิ้นนี้มีจุดประสงค์ 2 ข้อ หนึ่งคือ คิดว่ามันคงกระตุ้นต่อมสนุกให้กับคนได้ อีกหนึ่งก็คือ กระตุ้นให้ผู้อ่าน(โดยเฉพาะคุณครู) ไปดัดแปลงเพื่อสอนนักเรียนให้เขารู้สึกดีๆ กับวิชาแสนยากตัวนี้ โดยการชำแหละกลไกอันซ่อนเร้นในกลเกมเล่นเลขบางประเภท ทำอย่างไรให้ลูกรักคณิตศาสตร์ เทคนิคที่หยิบยกมาเป็นตัวอย่างต่อไปนี้ อาจจะนำไปใช้เสริมสร้างให้ลูกมีเจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์ มีความคิดเชิงคณิตศาสตร์ ได้พัฒนาทักษะการคิดคำนวณและพัฒนากระบวนการแก้ปัญหาได้บ้าง สุดยอดนักคณิตศาสตร์หญิง คงเป็นเรื่องไม่ยากนัก หากคุณจะนึกถึงชื่อของนักคณิตศาสตร์ชายที่มีชื่อเสียง แต่อาจต้องใช้เวลาคิดนานซักหน่อย หากจะยกตัวอย่างชื่อนักคณิตศาสตร์ที่เป็นผู้หญิง และนี่คือส่วนหนึ่งของนักคณิตศาสตร์หญิงผู้เป็นส่วนหนึ่งของการบุกเบิกวิชาการด้านคณิตศาสตร์ วันวิบัติเวิลด์ เทรด เซ็นเตอร์ 11 กันยายน พ.ศ. 2544 เราได้เห็นภาพตการก่อวินาศกรรมเวิลด์ เทรด เซ็นเตอร์ ที่มหานครนิวยอร์ก ในขณะเดียวกันก็เกิดคำถามว่า ตึกอันสูงสง่าเช่นนี้ ถึงกาลอวสานได้อย่างไร! ฟิสิกส์ของการเดิน ในทางฟิสิกส์ การก้าวเดินคือการล้มไปข้างหน้า และนักฟิสิกส์กลุ่มหนึ่งกำลังค้นหาว่า ทำไมคนเราจึงต้องเดินเหมือนลูกตุ้มที่แกว่งไม่สมบูรณ์เช่นนั้น วิทยาการแสงแจงอดีต(pdf 138 K) ในศตวรรษที่ 21 ด้วยมายาแห่งแสงสามารถเปิดเผยเรื่องราว และพาเราท่องอดีต เมื่อกว่า 5,000 ปีได้ สิ่งทอทางการแพทย์(pdf 102 K) นี่เป็นบทบาทใหม่ของสิ่งทอ ที่ทำได้มากกว่า การเป็นผ้ากอซ ผ้าพันแผล... วิทยาการจรวดอนุรักษ์ภาพศิลป์(pdf 254 K) เมื่อศิลปกรรมอันประเมินค่ามิได้ถูกแตะต้องจนหมองมัว ทางออกของเจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์คือ ตามนักวิทยาศาสตร์จากนาซ่ามาช่วย ปฏิบัติการกู้เรือดำน้ำ Kursk(pdf 254 K) นับจากเรือดำน้ำคูร์สก์จมลงตั้งแต่เดือนสิงหาคมปีที่แล้ว การกู้เรือดำน้ำพลังงานนิวเคลียร์ลำนี้ถือเป็นความจำเป็นเร่งด่วน และนี่คือแผนดำเนินการนำคูร์สก์ขึ้นจากก้นทะเล นักบินอวกาศจำเป็น นักบินอวกาศ”คน”แรกของโลก แท้ที่จริงแล้วไม่ใช่มนุษย์ผู้กล้าหาญ แต่กลับเป็นสัตว์ที่อาจจะเรียกได้ว่า “ซวย” ที่จะต้องมาอุทิศชีวิตของมันให้กับการพัฒนาโครงการอวกาศ ปฏิบัติการส่งสัตว์ขึ้นสู่อวกาศแล้วนำมันกลับมายังโลก ได้เป็นผลสำเร็จครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2494 มีสัตว์อีกหลายชนิดที่ได้ไปเยือนอวกาศ ตั้งแต่หนูไปจนถึงชิมแปนซี และแม้กระทั่งประเทศฝรั่งเศสก็เคยเตรียมแมวบ้านสำหรับโครงการอวกาศเช่นเดียวกัน ก่อนจะกลายมาเป็นความจำ(pdf 511 K) การทดลองใหม่ๆ กำลังกระตุ้นให้นักวิทยาศาสตร์ต้องกลับมาคิดถึงแนวความคิดเดิมๆ ที่แสดงว่า ความจำก่อเกิดขึ้นได้อย่างไร และทำไมกระบวนการนี้จึงไม่ราบรื่น เรียนวิทยาศาสตร์เพื่อชีวิต หลายคำถามที่ผุดขึ้นมา เมื่อพูดถึงการเรียนวิทยาศาสตร์ ศาสตร์ที่หลายคนมองว่าเป็นเรื่องไกลตัว และไม่คิดว่าจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของตนเอง ยาปฏิชีวนะแผนใหม่ นี่ไม่ใช่เรื่องของยาชนิดใหม่ที่จะทำให้สัตว์ในฟาร์มปลอดโรค แต่เป็นวิธีการใหม่ที่จะขุนให้อาหารของเราโตวันโตคืน อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสูงสุด ฟิสิกส์ของแก้ว ใส พิสุทธิ์และพลิ้วไหว ดุจสายน้ำ ในขณะเดียวกัน ก็แข็งคงรูปได้ในทุกสภาวะ แต่ไม่แกร่งพอที่จะทนทานทุกความกดดัน...... ใครบอกได้ไหมหนอ แท้จริงแล้ว แก้วอยู่ในสภาวะใด นักเคมีสตรียุคบุกเบิก(pdf 269 K) เมื่อถามถึงนักเคมีสตรี ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ชื่อของ มารี กูรี ดูจะติดปากผู้คนมากที่สุด ขณะที่ชื่ออื่นๆ นั้นปรากฏให้ได้ยินน้อยนิดเต็มที แต่ความจริงแล้วสตรีที่มีส่วนร่วมใน วิทยาศาสตร์ด้านเคมีนั้นมีมานานนับตั้งแต่แรกเริ่มประวัติการบันทึกของมนุษยชาติทีเดียว เมื่อโรคกลัวน้ำมาเยือน ฤดูร้อน ช่วงเวลาหยุดยาวๆ ของนักเรียน ช่วงเวลาเหมาะแห่งการไปพักผ่อน ช่วงเวลาแห่งความรื่นเริง ขณะเดียวกันก็เป็นช่วงเวลาแห่งโรคร้ายที่มาเยือน เป็นโรคจากสัตว์สู่คนที่มีในแทบทุกภูมิภาคของโลก โรคร้ายที่ชื่อว่า “โรคกลัวน้ำ” หน่วยวัดกับวัฒนธรรมการวัด โลกใบเดียวแต่ใช้หน่วยวัดไม่เหมือนกัน ปัญหาจึงเกิดขึ้นบ่อยๆ ชวนปวดหัว มีทั้งปัญหาเล็กน้อยจนถึงปัญหาใหญ่ๆ เช่น ยานอวกาศชนดาวอังคาร เพราะการเข้าใจผิดในหน่วยวัดระยะ คอมพิวเตอร์ที่ไม่มีวันล่ม(pdf 195 K) นับวันคอมพิวเตอร์ยิ่งสำคัญมากขึ้นทุกที เมื่อคอมพิวเตอร์ "แฮงก์" มักจะนำมาซึ่ง ความหงุดหงิด รำคาญใจ ข้อมูลหาย หรืออาจร้ายแรงถึงแก่ชีวิต นักวิจัยจึงพยายาม หาหนทางไม่ให้คอมพิวเตอร์ "แฮงก์" โดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ช่วย เราจะติดตาม ความคืบหน้าเรื่องนี้กัน การหาความรู้ สมัยนี้ มีการบันทึกความรู้ต่างๆ ไว้หลายรูปแบบ เช่น หนังสือ การหาความรู้จึงเพียงแต่ การหามาอ่านศึกษา อย่างไรก็ตาม ในที่นี้จะกล่าวถึงวิธีการหาความรู้ใหม่วิธีต่างๆ ของคนเราตั้งแต่สมัยโบราณเรื่อยมา ข้าวตัดต่อยีนกำลังจะมา นักวิจัยของจีนพัฒนาพันธุ์ข้าวตัดต่อยีน ที่ให้ผลผลิตสูงและต้านทานโรคได้ดีเป็นผลสำเร็จ... นี่อาจจะเป็นสัญญาณเตือน ที่มาในรูปของคำถามว่า แล้วต่อไปอนาคตข้าวไทยจะเป็นอย่างไร ก็เป็นได้ เที่ยวบินสุดท้ายของสถานีอวกาศมีร์(pdf 584 K) สถานีอวกาศมีร์ของรัสเซียเป็นสัญลักษณ์แห่งความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ ในโครงการอวกาศของมนุษย์ แม้โครงการจะสร้างความภูมิใจให้กับ รัสเซียมากเพียงใดก็ตาม สุดท้ายโครงการนี้ก็ต้องหยุดลง และมีร์กำลังเดินทางสู่จุดจบอันแท้จริงของตัวเอง ณ มหาสมุทรแปซิฟิก เพียงพอนยุโรป European Weasel[Mustela vivalis] สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดใหม่ของประเทศไทย(pdf 186 K) ก่อนหน้านี้มีรายงานการค้นพบเพียงพอนในประเทศไทยเพียงสามชนิด การค้นพบเพียงพอนยุโรปซึ่งเป็นชนิดที่ 4 ในครั้งนี้จึงถือเป็นการค้นพบ สัตว์ชนิดใหม่ที่จะเป็นหลักฐานยืนยันว่า สัตว์ในเขตหนาวชนิดนี้ สามารถแพร่กระจายลงมาจนถึงเขตใต้ ทางตอนเหนือของประเทศไทย การกลับมาของวัวบ้า สาขาวิทยาศาสตร์นิเทศ สมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย ได้จัดการเสวนาทางวิชาการเรื่อง “โรควัวบ้า : คนไทยเสี่ยงเพียงไหน” ขึ้นเมื่อต้นเดือนกุมภาพันธ์ ทางนิตยสาร Update ได้สรุปเรื่องราวจากการเสวนา ในครั้งนี้มาเป็นบทความพิเศษขนาดสั้นบทความนี้ ไมโตคอนเดรีย มิตรแท้ หรือเพชฌฆาตแอบแฝง เรารู้จักว่า ไมโตคอนเดรีย เป็นองค์ประกอบอันสำคัญในเซลล์ที่จะขาดไปเสียมิได้ เนื่องจากเป็นแหล่งสร้างพลังงานของร่างกาย แต่เราจะรู้ด้วยหรือไม่ว่า ไมโตคอนเดรียก็เป็น “ตัวอันตราย” ที่อาจพิฆาตเซลล์ให้ถึงตายได้เช่นกัน บูลิเมีย โรคของคนกลัวอ้วน ไม่ใช่เรื่องผิดอะไรหากคนอ้วนอยากลดความอ้วนเพื่อประโยชน์ต่อสุขภาพของตนเอง แต่การที่อยากผอมมากจนเกินไปอาจเป็นผลร้ายต่อตัวเองอย่างคาดไม่ถึง มันอาจทำให้เรากลายเป็น โรคร้ายนามประหลาดที่ชื่อ บูลิเมีย ก็เป็นได้       ประจำปี 2543     ศาสนากับวิทยาศาสตร์ พบกับมุมมองของนักเขียนผู้ร่ำรวยอารมณ์ขัน วิชัย หโยดม ที่มีต่อเรื่องของศาสนาที่เกี่ยวพันกับวิทยาศาสตร์ ฟิสิกส์ของ...กีตาร์(สำหรับเครื่องปาล์ม pdb 6 K คลิก) เมื่อฟิสิกส์ให้ความสนใจกีตาร์ สิ่งที่เราจะได้อ่านต่อไปนี้คงไม่ใช่การบรรยายสุนทรีย์แห่งเสียงกีตาร์เป็นแน่ ฟิสิกส์ของ...การร้องเพลง(สำหรับเครื่องปาล์ม pdb 4 K) เมื่อฟิสิกส์พูดถึงการร้องเพลง สิ่งที่ต้องถูกพาดพิงอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงคือ เรื่องของเสียง และอวัยวะที่ใช้ออกเสียง ฟิสิกส์ของ...เทปกาว(สำหรับเครื่องปาล์ม pdb 6 K) ความเหนียวหนึบของเทปกาวเป็นปริศนาใต้ฝ่าเทปที่นักฟิสิกส์ไขมาเป็นบรรณาการแด่ทุกท่าน ฟิสิกส์ของ...น้ำแข็ง(สำหรับเครื่องปาล์ม pdb 6 K) น้ำแข็ง... มิใช่เพียงสวยงาม แต่ยังแฝงด้วยความลึกลับ ซับซ้อน แปลกประหลาด ยากที่จะศึกษา โอโซน พระเอกหรือผู้ร้าย(pdf 310 K) โอโซน สารเคมีที่เล่นละคร 2 บทบาทอยู่บนบรรยากาศ ในบรรยากาศชั้นสตาร์โตสเฟียร์ โอโซนเป็น พระเอกที่เป็นตัวป้องกันสำคัญสำหรับสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย ขณะที่ในบรรยากาศชั้นโทรโพสเฟียร์ที่ต่ำลงมา โอโซนกลับเล่นบทผู้ร้ายโดยเป็นตัวแสบที่ก่อมลพิษ รถบิน รถในฝันที่รอวันเหินฟ้า(pdf 331 K) รถบิน M400 คันนี้จะพาคุณบินขึ้นจากสนามหลังบ้าน ทะยานสู่จุดหมายด้วยความเร็ว 350 ไมล์ต่อชั่วโมงโดยไม่ต้องใยดีกับสภาพถนน ยานบินใต้น้ำยุค 2000 ยานใต้น้ำที่มิอาจเรียกได้ว่าเรือดำน้ำอีกต่อไป เพราะนอกจากจะดำน้ำลึกได้ดียังปราดเปรียวว่องไว แม้จะมีขนาดเล็กก็ตามที คอมพิวเตอร์พลังผักโขม อีกไม่นานคงจะถึงยุคที่ความชาญฉลาดของคอมพิวเตอร์ต้องพึ่งพาอาศัยผัก Shot Gun : เทคนิคเปิดรหัสยีน(pdf 401 K) ข่าวเรื่องจีโนมมนุษย์เป็นข่าวดังอย่างมาก แต่ก่อนหน้านั้น ข่าวเกี่ยวกับจีโนมของแมลงหวี่ ก็ดังไม่แพ้กัน (เพียงแต่คนทั่วไปตื่นเต้นน้อยกว่า) โดยที่สามารถถอดรหัสได้เกือบสมบูรณ์แล้ว และนี่เป็นเรื่องของงานวิจัยดังกล่าว ซึ่งเป็นรากฐานของการหาจีโนมมนุษย์ วิทยาการคบเพลิงโอลิมปิก คบเพลิงของโอลิมปิกซิดนีย์หนนี้มีไฮเทคเข้ามาเกี่ยวข้องอยู่มาก แถมยังเข้าข่าย “คบเพลิงสีเขียว” เสียด้วย รูปร่างหรือก็อ่อนช้อยสวยงาม ดูๆ ไปก็คล้ายกับบูมเมอแรง สัญลักษณ์อีกอย่างของออสเตรเลีย ที่ว่าไฮเทคนั้น ไฮเทคอย่างไร ต้องไปดูกัน สิ่งเร้าธรรมชาติ VS สิ่งเร้าเหนือธรรมชาติ แบบใดที่สัตว์ชอบ? ทุกสิ่งทุกอย่างรอบตัวล้วนเป็นสิ่งเร้าที่มีอิทธิพลต่อตัวเรา ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง เราอาจคิดว่า ไม่มีอะไรสู้ธรรมชาติได้ แต่หารู้ไม่ว่า สิ่งเหนือธรรมชาติอาจเร้าใจกว่าก็เป็นได้ หาคำตอบได้จากบทความนี้ เบื้องหลังความล้มเหลว โครงการสู่ดาวอังคาร (pdf 760 K) ตลอดช่วง 2 ปีที่ผ่านมานี้ องค์การนาซาประสบกับหายนะในโครงการอวกาศหลายโครงการ โดยเฉพาะโครงการยานสำรวจดาวอังคาร อะไรคือต้นตอของปัญหา บทความเรื่องนี้น่าจะให้คำตอบได้ ความคืบหน้า สถานีอวกาศนานาชาติ สถานีอวกาศนานาชาติ ถือเป็นโครงการทางวิทยาศาสตร์นานาชาติ ที่ใหญ่ที่สุด และสลับซับซ้อนที่สุดในประวัติศาสตร์ของมวลมนุษยชาติเลยทีเดียว ตอนนี้โครงการนี้ดำเนินไปได้มากน้อยแค่ไหน ลองติดตามกันดู 10 ยอดเหตุการณ์ ดาราศาสตร์ในศตวรรษที่ 20 นิตยสาร Astronomy ซึ่งเป็นนิตยสารทางด้านดาราศาสตร์ระดับหัวแถวฉบับหนึ่ง ได้คัดเลือกเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์ในศตวรรษที่ 20 ออกมา 10 เหตุการณ์ด้วยกัน เราจะลองไปดูกันว่า เขาให้ความสำคัญกับเหตุการณ์ใดบ้าง เมื่ออุกกาบาตยักษ์ชนโลก มาถึงวันนี้แล้ว คำถามที่ว่า “เราจะทำอย่างไร ถ้า โลกของเราโดนชนด้วยอุกกาบาตขนาดยักษ์” อาจจะกลายเป็นคำถามที่เชยไปสักนิด แต่เราควรจะเปลี่ยนคำถามนิดหน่อยเป็น “เราจะทำอย่างไร เมื่อ โลกของเราโดนชนด้วยอุกกาบาตขนาดยักษ์” ปฏิบัติการกู้ซากแมมมอธ (pdf 459 K) ตุลาคม 2542 ประวัติศาสตร์ได้จารึกไว้ว่ามีการขุดซากแมมอธขนยาวอายุ 20,380 ปีขึ้นมาจากใต้ชั้นน้ำแข็งลึก 4.57 เมตร และลำเลียงด้วยเฮลิคอปเตอร์เป็นระย 322 กิโลเมตร นำไปเก็บในถ้ำแช่แข็งเพื่อรอให้นักวิทยาศาสตร์มาศึกษา จันทรุปราคาเต็มดวง คืนวันอาสาฬบูชา จันทรุปราคาเต็มดวงคืนวันอาสาฬหบูชานี้เกิดขึ้นเป็นเวลานาน ใกล้เคียงกับช่วงเวลาที่นานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ดังนั้น นักดาราศาสตร์สมัครเล่นและผู้ที่สนใจ ในปรากฏการณ์ธรรมชาติจึงไม่ควรพลาด จันทรุปราคาครั้งนี้ ข้าวสีทอง เร็วๆ นี้เอง มีข่าวน่าสนใจอีกข่าวหนึ่งเกี่ยวกับข้าว นั่นคือ ข่าวเรื่องข้าวไฮเทคพันธุ์ใหม่ล่าสุด ที่มองดูแล้วเหมือนเมล็ดอำพันขนาดจิ๋ว แต่สีเหลืองใสที่เห็น มิใช่เพียงแค่ สวยแต่รูป เท่านั้น สีทองที่ว่าเกิดจากสาร เบต้า แคโรทีน อันเป็น สารต้นตอของวิตามิน เอ บวกกับธาตุเหล็กปริมาณสูง ที่เมล็ดข้าวชนิดนี้สะสมเอาไว้ อาร์คิมีดิส นักคณิตศาสตร์ผู้ค้นพบความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่ผิวกับปริมาตรของทรงกลม เจ้าของหลักการไฮโดรสแตติกส์ และยังเป็นนักประดิษฐ์ระหัดวิดน้ำแห่งยุคกรีกโบราณ มาเป็นนักบินอวกาศกันเถอะ คุณเคยคิดอยากเป็นนักบินอวกาศบ้างไหม? ถ้าเคย ลองมาสำรวจตัวเองดูสิว่า คุณพร้อมแล้วหรือยัง? มิเตอร์ชีวภาพ เมื่อความรู้เกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตในแหล่งน้ำผนวกกับวิทยาการตรวจวัดและประมวลผล สิ่งที่เกิดขึ้นคือเครื่องมือที่มีความไวสูง สามารถตรวจวัดคุณภาพน้ำได้ละเอียด ครอบคลุมสารปน์เปื้อนในน้ำแทบทุกชนิด น้ำส้ม: ประโยชน์ใหม่ที่เพิ่งค้นพบ ผลไม้เกลื่อนตลาดอย่างส้มนี่ ใครจะคิด บ้างนะครับว่า ยังมีอะไรดีซุกซ่อนหลงเหลืออยู่ เป็นปริศนาให้ค้นหาคําตอบกันอีก อ่านเรื่องนี้จบแล้ว คุณอาจต้องรีบเดินไปเปิดตู้เย็น แล้ว คว้าน้ำส้มคั้นบรรจุขวดมาดื่มอย่างราวกับไม่มี วันพรุ่งนี้ ทีเดียว หรือถ้าคุณเป็นคนนิยม “ของจริง” ก็คงจะคั้นน้ำส้มเอง กับมือเพื่อดื่มอย่าง ภาคภูมิใจ ท้องฟ้าจำลองราชภัฏอยุธยา ท้องฟ้าจำลองแห่งที่สองของไทย (PDF format 302 Kb) อยุธยามีท้องฟ้าจำลองด้วยหรือ? เป็นคำถามที่มักจะได้ยินเมื่อชวนคนรู้จักใกล้ชิด ไปเที่ยวอยุธยา ไม่เพียงแต่จะเป็นท้องฟ้าจำลองแห่งที่สองของประเทศ แต่ยังเป็น ท้องฟ้าจำลองขนาดเล็ก เข้าทำนองจิ๋วแต่แจ๋ว สำหรับชาวอยุธยา นับเป็นการสืบทอด ประวัติศาสตร์หอดูดาวเมื่อครั้งสมเด็จพระนารายณ์มหาราช 300 กว่าปีมาแล้วให้กลับ ฟื้นขึ้นมามีชีวิตอีกครา รายชื่อนิยายวิทยาศาสตร์ไทย รายชื่อนิยายวิทยาศาสตร์ที่นำมาให้ดูกันนี้ เลือกงานที่มีการตีพิมพ์เป็นเล่ม ไม่ใช่งานที่ลงในนิตยสาร และมีคำยืนยันว่าเป็นนิยายวิทยาศาสตร์ โดยลงข้อมูลปีที่พิมพ์ และผู้พิมพ์ไปด้วย เป็นไปได้ว่า ยังมีนิยายวิทยาศาสตร์ หลงหูหลงตาอยู่บ้าง ซึ่งทางกองบรรณาธิการเองก็ไม่สามารถตามได้ทั้งหมด ดังนั้นหากผู้อ่านท่านใดมีข้อมูลหนังสือนิยายวิทยาศาสตร์ที่เขียนโดยคนไทย หรือเห็นความบกพร่องของข้อมูลที่ลงไว้นี้ ก็โปรดแจ้งมาที่กองบรรณาธิการ Update ด้วยจะเป็นการดีอย่างยิ่ง เพื่อที่จะให้ฐานข้อมูลด้านนี้สมบูรณ์ที่สุด เราจะเขียนนิยายวิทยาศาสตร์กันได้อย่างไร การเขียนนิยายวิทยาศาสตร์แม้จะมีจินตนาการได้ไม่จํากัดก็ตาม ... แต่กระนั้นก็ยังมี “หลักการ” หรือ “กฎเกณฑ์” บางอย่างที่นักเขียน นิยายวิทยาศาสตร์ “ที่ดี” ควรจะต้องยึดไว้ “หลักการ” หรือ “กฎเกณฑ์” นั้น ที่สําคัญมีอยู่ 2 ประการ นานาทรรศนะกับนิยายวิทยาศาสตร์ นิยายคือโลกแห่งจินตนาการ แต่จินตนาการบางส่วนก็หยิบออกมา จากชีวิตจริงที่พบเห็นอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน หากนิยายทั่วไปคือโลกแห่งจินตนาการในความหมายนี้ นิยายวิทยาศาสตร์ก็คงจะหมายถึง จินตนาการที่หลุดไปจากโลกของ ความเป็นจริงโดยสิ้นเชิง และการหลุดไปจากความเป็นจริงโดยสิ้นเชิงนี้เอง กลายเป็นของชอบของคนกลุ่มหนึ่ง และอาจกลายเป็นแรงบันดาลใจอันสำคัญ ของบางคนในจำนวนนั้น ให้พวกเขาทำมากกว่าการเป็นเพียงนักอ่าน นิยายวิทยาศาสตร์ แต่พวกเขาได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างสรรค์ อุทิศเวลาส่วนหนึ่งให้แก่นิยายวิทยาศาสตร์ด้วยการเขียน การแปล และการทำหน้าที่บรรณาธิการ ทำให้จินตนาการหลุดโลกของ นิยายวิทยาศาสตร์ ยังคงโลดแล่นอยู่อย่างต่อเนื่องไม่ขาดสายมาจนถึงทุกวันนี้ โรคร้ายแห่งรัก ที่ว่ากันว่าอานุภาพความรักนั้นร้ายแรงนัก ทำให้ผู้ตกอยู่ในความรักมีอันเป็นไปต่างๆ นานา และมักทำให้มีนิสัยรวมถึงพฤติกรรมแปลกไปจากปกตินั้นจริงหรือ และอะไรกันเล่าที่ทำให้เป็นเช่นนั้น ถ้าจะเหลียวมองไปรอบๆ ตัว สังเกตพฤติกรรมของผู้คนรอบข้างที่คุ้นเคยมาแต่ก่อนเก่า ครั้นพอมามีความรักก็มักทำะไรที่คาดไม่ถึงอยู่เสมอ จนบางครั้งก็แอบคิดไปว่าคล้ายประสาทนิดๆ เจือด้วยอาการบ้าหน่อยๆ แต่ถ้าท่านใดที่เคยผ่านหรือกำลังอยู่ระหว่างดอกรักบานสะพรั่งกลางใจ ก็คงรับรู้ได้ถึงอาการปั่นป่วน กระวนกระวายปนเปกับความวิตกกังวล สับสน และอื่นๆ อีกมากมายจนใจกระเจิดกระเจิงนั้นเป็นอย่างไร หรือถ้าสนใจจะติดตามหารายละเอียด ได้เพิ่มเติมจากบทเพลง และบทกลอนต่างๆ ที่ถ่ายทอดกันมายาวนานตั้งแต่โบราณกาล คิดดูว่าจนถึงปัจจุบันก็ยังบรรยายกันได้ไม่จบสิ้น ขณะนี้นักวิทยาศาสตร์สรุปอาการสารพัดที่เกิดขึ้นนี้อย่างสั้นๆ ตรงตามอาการว่า "ย้ำคิดย้ำทำ" ชุมชนจุลินทรีย์ โลกใบเล็กในตัวเรา ร่างกายของมนุษย์เรานั้นประกอบด้วยเซลล์ 100,000,000,000,000 เซลล์ หนึ่งในสิบ ของเซลล์เหล่านี้เป็นเซลล์ของร่างกายเราเอง อีกร้อยละเก้าสิบก็คือแบคทีเรียอีกมาก มหาศาล ซึ่งมาสิงสู่อยู่กินที่ร่างกายของเรา เชื้อจุลินทรีย์นี้ปกคลุมทั่วผิวหนัง กระจายอยู่ ในจมูกและช่องคอ เลยตลอดไปทั่วทางเดินอาหารจากปากถึงทวารหนัก แม้จะเป็น ความจริงว่าเซลล์ของเราใหญ่กว่าเซลล์แบคทีเรียเป็นสิบเป็นร้อยเท่า แต่ความจริง อีกอย่างก็คือ เราไม่ได้อยู่เพียงลำพัง เราแต่ละคนเป็นเหมือนกับชุมชนเดินได้ต่างหาก ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 208-219 คลิก (pdf format 99.0 k) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 196-207 คลิก (pdf format 71.0 k) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 185-195 คลิก (ไมโครซอฟต์เวิร์ด) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 173-184 คลิก (ไมโครซอฟต์เวิร์ด) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 161-172 คลิก (ไมโครซอฟต์เวิร์ด) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 149-160 คลิก (pdf format 84.0 k) ดรรชนี UpDATE ฉบับที่ 143-148 คลิก (pdf format 49.0 k)   UpDATE นิตยสารรายเดือน ราคาฉบับละ 75 บาท http://update.se-ed.com อัตราสมาชิก 12 ฉบับ 825 บาท จัดพิมพ์โดย บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด(มหาชน) อาคารเนชั่นทาวเวอร์ ชั้น 19 เลขที่ 46/87-90 ถ.บางนา-ตราด แขวงบางนา เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260 โทร.0 2739 8111 โทรสาร 0 2739 8228 E-mail : update@se-ed.com