http://update.se-ed.com     หน้าแรก    ฉบับก่อน      แนะนำ     ติดต่อเรา     สมาชิก     ซีเอ็ด      

ฉบับ 224 พฤษภาคม 2549 ประจำฉบับ   o บอกกล่าว   o จดหมายถึงบ.ก.   o มองโลก   o มองไทย   o Space Hotline   o คุยกับชัยคุปต์   o นักวิทย์รุ่นเยาว์   o ประลองปัญญา   o เรื่องจากปก   o บทความ/สารคดี บอกรับจดหมายข่าว โปรดแจ้ง E-Mail ของคุณ Subscribe     Unsubscribe   Powered by YourMailinglist Provider.com

เรื่องจากปก #224                สปา  : ศาสตร์และศิลป์แห่งธรรมชาติบำบัด         หลายคนคงชุ่มฉ่ำและชื่นมื่นกับวันหยุดยาวในช่วงสงกรานต์ที่ผ่านมา ส่วนใหญ่เดินทางกลับบ้านที่ต่างจังหวัดเพื่อเยี่ยมเยียนญาติสนิทมิตรสหาย และเล่นน้ำสงกรานต์กันอย่างสนุกสนานและเปียกโชกแบบไม่มีเวลาให้ตัวแห้งกันเลย วันหยุดหลายช่วงของเดือนพฤษภาคมนี้ หลายท่านอาจขึ้นเหนือเพื่อไปนอนพักผ่อนที่ รีสอร์ตในบรรยากาศท่ามกลางหุบเขาที่แสนสงบ บางท่านอาจล่องใต้ไปนอนอาบแดดสู้แสงอาทิตย์และโต้คลื่นที่ชายทะเล และก็มีบางท่านที่เลือกหนีความวุ่นวายจากเมืองหลวงหลบไปชาร์จแบตเพื่อเติมพลังให้กับชีวิตที่ “สปา” ซึ่งตอนนี้กำลังบูมและอยู่ในกระแสความนิยมสุดๆ เรียกว่าเดินไปทางไหนก็เป็นเจอสถานบริการสปาซึ่งเปิดบริการอยู่แทบทุกหัว ระแหง   สปาคืออะไร          สปาดั้งเดิมหมายถึง “สถานที่ที่มีน้ำ” โดยมากหมายถึงน้ำแร่หรือบ่อน้ำพุร้อนที่มีสรรพคุณพิเศษต่อ   ร่างกาย คำว่า “สปา” มาจากชื่อเมืองในประเทศเบลเยียม หรือ “the water city” เมืองนี้มีชื่อเสียงใน เรื่องในการให้บริการอาบน้ำแร่มาตั้งแต่สมัยโรมันแล้ว คนส่วนมาก มักจะเรียกชื่อสั้นๆ ว่า Spa เมืองสปามีชื่อเสียงโดดเด่นมากจนมี การนำคำว่า “Spa” มาใช้เป็นคำในภาษาอังกฤษ โดยหมายถึงสถานที่สำหรับฟื้นฟูและพักผ่อนหย่อนใจ แต่บางแหล่งระบุว่า spa เป็นคำย่อของตัวอักษรแรกที่มาจากภาษาละติน “sanitas per aquas” ที่แปลว่า “health through water” หรือ “การใช้ประโยชน์จากน้ำเพื่อฟื้นสุขภาพ”         สปาในปัจจุบันสืบทอดวิธีปฏิบัติการอาบน้ำในบ่อน้ำแร่และน้ำพุร้อนมาจากสมัยโบราณ สมาพันธ์สปาระหว่างประเทศ (The International Spa Association : ISPA) แบ่งสปาออกเป็นเจ็ดประเภท ดังนี้         สปาสำหรับสมาชิก (Club spa) เน้นให้บริการแบบฟิตเนสหรือคลับที่เปิดรับเฉพาะสมาชิกและมีบุคลากรมืออาชีพให้การดูแลแบบวันต่อวัน         สปาบนเรือสำราญ (Cruise ship spa) ให้บริการบนเรือสำราญขนาดใหญ่ โดยบุคลากรมืออาชีพ ให้บริการ.ทั้งแบบสปาฟิตเนสและโภชนบำบัด         สปาขนาดเล็ก (Day spa) เน้นให้บริการแบบสปา ส่วนใหญ่เพื่อความสวยงาม โดยมีบุคลากรมืออาชีพให้การดูแลแบบวันต่อวัน         สปาที่มีจุดมุ่งหมายเฉพาะ (Destination spa) เน้นให้บริการครบวงจรมีที่พักค้างคืนเพื่อให้ผู้  รับบริการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตและ  สุขภาพ โดยมีบุคลากรมืออาชีพให้การบริการทั้งแบบสปา ฟิตเนส การให้ความรู้พร้อมบริการที่สะดวกสบาย และรวมถึงโภชนบำบัด         สปาเพื่อการรักษาพยาบาล (Medical spa) ให้การดูแลแบบเต็มเวลาโดยบุคลากรทางด้านสุขภาพที่มีใบอนุญาตเพื่อวัตถุประสงค์หลักในการให้บริการทางการแพทย์ และการดูแลสุขภาพในสภาพแวดล้อมบรรยากาศแบบสปา ซึ่งให้การบำบัดรักษาแบบแพทย์แผนโบราณและแพทย์ทางเลือก โดยให้บริการในด้านความงาม และการดูแลสุขภาพและการป้องกันโรค         สปาในแหล่งน้ำเแร่หรือน้ำพุร้อนธรรมชาติ (Mineral springs spa) ให้บริการในสถานที่ที่มีน้ำ แร่ธรรมชาติ น้ำร้อน หรือน้ำทะเล  ให้บริการบำบัดด้วยน้ำ (hydrotherapy)         สปาในโรงแรม (Resort/Hotel spa) อยู่ภายในรีสอร์ตหรือโรงแรม โดยบุคลากรมืออาชีพ ให้บริการทั้งแบบสปาฟิตเนสและโภชนบำบัด   เราไปทำอะไรที่สปา           แต่ละคนต่างเลือกไปสปาด้วยเหตุผลที่ต่างกัน ไม่ว่าเราจะไปสปาเพื่อการบำบัด ผ่อนคลาย ล้างสารพิษออกจากร่างกาย หรือเพื่อใช้เวลาเป็นส่วนตัวสักประเดี๋ยว สปาเสนอบริการที่หลากหลายในบรรยากาศแวดล้อมและประสบการณ์ที่แตกต่างไว้ให้ทุกท่านได้ลองใช้ มาดูเมนูในสปากันดีกว่าว่าเขามีบริการอะไรบ้าง          การนวด เป็นบริการที่ได้รับความนิยมมากที่สุด การนวดมีมานานเป็น  พันๆ ปีแล้ว และมีประโยชน์อย่างยิ่งต่อร่างกาย เป็นศาสตร์ที่ใช้การเคลื่อนไหวของมือบนผิวหนังกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อส่วนต่างๆ เพื่อบรรเทาความเครียด ผ่อนคลาย กล้ามเนื้อ ลดความกระวนกระวาย ช่วยให้ระบบไหลเวียนโลหิตทำงานดีขึ้น ทำให้ออกซิเจนไปหล่อเลี้ยงเซลล์เพิ่มขึ้น รวมทั้งยังกระตุ้นระบบการทำงานของต่อมน้ำเหลือง ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพทั้งกายและจิต          การบำบัดผิวหน้า การดูแลผิวหน้าเป็นบริการในสปาซึ่งเป็นที่นิยมอันดับสองรองจากการนวด บริการนี้ประกอบด้วยการวิเคราะห์ผิวหน้า การทำความสะอาดผิวหน้าแบบล้ำลึก การนวดหน้า การกำจัดสิวเสี้ยนหรือสิ่งสกปรกที่ อุดตันผิวหนัง การทำหน้าเด้ง และการเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผิวหน้า การบำบัดผิวหน้าช่วยทำให้เซลล์ที่ตายแล้วหลุดออก และการทำความสะอาดแบบล้ำลึกช่วยเผยผิวที่มีสุขภาพดีและนุ่มนวล          การบำบัดผิวกาย การบำบัดผิวกายเริ่มจากการทำความสะอาดร่างกาย การขัดผิว การเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ร่างกาย วิธีการบำบัดที่ธรรมดาที่สุดได้แก่ การขัดตัว เป็นการขัดผิวโดยผู้ใช้บริการต้องนอนบนเตียงที่ใช้สำหรับนวด แล้วใช้เกลือทะเลหรือเกล็ดเกลือ การขัดตัวทำให้เซลล์ผิวหนังที่ตายแล้วหลุดออก เผยให้เห็นผิวที่สดใส มีสุขภาพดี และราบเรียบ นอกจากนี้ ยังมีวิธีการบำบัดอื่น เช่น การใช้น้ำมันหอมระเหยและกลิ่นหอมต่างๆ หรืออาจจะเลือกบริการขจัดสารพิษออกจากร่างกายโดยการพอกตัวด้วยสาหร่ายทะเลสีน้ำตาล โคลน หรือสาหร่ายทะเลธรรมดา          การดูแลเล็บมือและเล็บเท้า การดูแลเล็บมือและเล็บเท้าด้วยวิธีสุคนธบำบัดด้วยการแช่เท้าใน  อ่างน้ำผสมน้ำมันหอม ตามด้วยการนวดเท้าเบาๆ การตัดและตะไบเล็บ หรือทาเล็บ ต่างมีไว้บริการที่สปาเพื่อการเสริมสวย (ซาลอนสปา) สปาส่วนใหญ่มีบริการทำเล็บมือและเล็บเท้าด้วย สปาขนาดเล็กซึ่งมีร้านแต่งผมจะให้บริการตัดและออกแบบทรงผมไว้ด้วยกัน          การดูแลผม การไปร้านเสริมสวยเพียงเพื่อตัดผมอย่างเดียวนั้นนับว่าตกเทร็นด์ไปแล้ว ปัจจุบันคนไปร้านทำผมเพื่อใช้บริการสปาผมกันมากขึ้น ที่สปาผมมีบริการนวดหนังศรีษะด้วยน้ำมันหอมระเหย การบริการเริ่มจากการสระ ล้างผม เป่าแห้ง ทำสีผม การ บำบัดผมด้วยครีมนวดผมที่อุดม ไปด้วยสารอาหารบำรุง อบไอน้ำ ออกแบบทรงผม รวมทั้งการนวดไหล่และหนังศีรษะ ร้านสปาเพื่อการเสริมสวยส่วนใหญ่มักใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงผมที่ทำจากสมุนไพร   สปาไทย วิถีไทยขจรขจายทั่วโลก            วิถีการดูแลสุขภาพที่ประสานกันทั้งร่างกายและจิตใจมีมาตั้งแต่อดีตแล้ว เนื่องจากวิถีชีวิตคนไทยผูก พันกับธรรมชาติ สายน้ำ และแหล่งต้นน้ำลำธารต่างๆ เสมอมา วิถีการดูแลสุขภาพจึงเกี่ยวข้องกับสายน้ำ และธรรมชาติอื่นๆ อย่างหลีกหนีไม่พ้น มีการใช้ภูมิปัญญาไทยเข้ามาเป็นส่วนประกอบในการดูแลสุขภาพด้วยวิธีการต่างๆ เช่น         การอบและประคบด้วยสมุนไพรไทย มักใช้ควบคู่กับการนวดไทย เพื่อให้ความร้อนและตัวยาสมุนไพรซึมผ่านเข้าสู่ร่างกายเพื่อรักษาอาการปวดบวมอักเสบของ กล้ามเนื้อ เอ็น ข้อต่อ ช่วยให้โลหิตไหลเวียนดีขึ้น และคลายความเครียด ช่วยให้นอนหลับดีขึ้น         การนวดเพื่อผ่อนคลายและรักษาอาการต่างๆ การนวดเป็นศาสตร์ที่ทรงคุณค่าของการแพทย์แผนไทยมาช้านาน การ นวดหลักๆ ได้แก่ การ นวดแบบเชลยศักดิ์ เป็นการนวดด้วยการนวด บีบ จับ ดัด เพื่อผ่อนคลายอาการเมื่อยล้า เป็นวิธีการนวดแบบพื้นบ้าน ส่วน การนวดแบบราชสำนัก นั้นเป็นการนวดที่มีหมอหลวงนวด กดจุดเพื่อรักษาอาการต่างๆ ด้วยพลังจากนิ้วหัว แม่มือ ในอดีตนวดประเภทนี้จะทำถวายแก่พระมหากษัตริย์ และราชวงค์ในวังเท่านั้น         อาหารพืชผักสมุนไพรพื้นบ้าน ในวงการแพทย์แผนไทย เชื่อว่าอาหารรสต่างๆ มีสรรพคุณบำรุงรักษาส่วนประกอบของร่างกายหรือธาตุทั้งสี่คือ ดิน น้ำ ลม ไฟ อาหารไทยจึงมีคุณค่าในการปรับสมดุลธาตุทั้งสี่ในร่างกายมนุษย์ ช่วยให้ร่างกายแข็งแรง และมีภูมิต้านทานโรค ยาสมุนไพรเป็นตำรับยาโบราณที่มีส่วนประกอบของสมุนไพรหลายชนิดช่วยปรับให้ร่างกายเกิดความสมดุล สามารถปรับให้เหมาะกับธาตุของแต่ละคนโดยไม่มีผลข้างเคียงแทรกซ้อน พืชผักสมุนไพรที่นำมาใช้ประกอบโปรแกรมการดูแลสุขภาพในสปาเป็นพืชผักที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น         การออกกำลังกายแบบฤาษีดัดตน เป็นภูมิปัญญาไทยที่ฝึกให้ ร่างกายแข็งแรง เป็นการยืดเส้นยืดสายด้วยการใช้ท่าทางประกอบกับการหายใจที่มีปฏิบัติกันมาตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น         การทำสมาธิ เป็นวิถีพุทธศาสนาด้วยวิธีการเจริญสติ จนบังเกิดเป็นสมาธิ ช่วยผ่อนคลายความเครียด อีกทั้งยังทำให้สติตั้งมั่น บังเกิดปัญญาสามารถแก้ไขปัญหา ในชีวิตประจำวันให้สำเร็จลุล่วงไปได้อย่างผ่อนคลาย การทำสมาธิด้วยวิถีพุทธกำลังเป็นที่สนใจของทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน         การอบแห้งหรือซาวน่า เป็นประเพณีไทยดั้งเดิม ที่ใช้ในการรักษาขวัญกำลังใจสำหรับมารดาหลังคลอด โดยมีการให้อาบน้ำต้มสมุนไพร และทาตัวด้วยขมิ้นเพื่อบำรุงรักษาอาการอักเสบที่ผิวหนัง ในอดีตมีการใช้ความร้อนจากกองฟืนในเตาถ่านประกอบการรักษาผิวพรรณ ลดน้ำหนักและไขมันส่วนเกิน ปรับสมดุลระหว่างร่างกายกับอุณหภูมิภายนอก   สปาดีต้องมีมาตรฐาน             จากการเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วของสปา นอกเหนือไปจากสปาในโรงแรม/รีสอร์ต สปาที่เน้นการให้บริการครบวงจร  และสปาเพื่อการรักษาพยาบาล กระตุ้นให้กระทรวงสาธารณสุขของไทยต้องนำกฎเกณฑ์และขอบข่ายงานสปาที่ได้มาตรฐานและมีคุณภาพเข้ามาควบคุม เพื่อ ให้แน่ใจว่าอุตสาหกรรมสปาจะได้ รับการสนับสนุนและเติบโตต่อไป อีกตามแผนที่วางไว้ การเปิดสถานบริการสปาจะต้องมีใบอนุญาต และระบุประเภทให้ชัดเจนว่าเป็นสถานที่เพื่อสุขภาพ หรือเพื่อเสริมสวย ซึ่งต้องอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติสถานบริการ พ.ศ. 2509 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2546 นอกจากนี้ผู้ประกอบการทั้งภาครัฐฯ และเอกชนยังได้พัฒนาเกณฑ์และมาตรฐานเฉพาะให้กับอุตสาหกรรมสปาไทย และเพื่อเพิ่มความมั่นใจของลูกค้าต่อคุณภาพของการบริการ มีการสร้างศูนย์ฝึกอบรมสปาสำหรับผู้ที่สนใจประกอบอาชีพสปา โดยมีการออกใบรับรองมาตรฐานวิชาชีพสำหรับเจ้าหน้าที่ผู้ให้บริการในสปาอีกด้วย         ประเทศไทยได้รับการยกย่อง มาตลอดในการบริการต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองด้วยใบหน้าที่ยิ้มแย้มประกอบกับอัชฌาสัยไมตรี  จิตที่งดงาม ปัจจุบันผู้ประกอบการ สปานานาชาติต้องการให้ไทยเป็นผู้นำภูมิภาคฝึกฝนบุคคลากรด้านสปาเพื่อตอบรับความต้องการของตลาดปัจจุบันที่อุปสงค์มีมากกว่า  อุปทาน สปาไทยกลายเป็นต้นแบบที่น่าพึงพอใจสำหรับความสำเร็จทั้งในประเทศและต่างประเทศ และดูเหมือนว่าจะเติบโตต่อเนื่องไปอีกอย่างไม่หยุดยั้ง ซึ่งถือเป็นโอกาส ทองในการส่งเสริมอาชีพในอุตสาหกรรมสปาของเอเชียให้ก้าวไกลออกไปอีก ด้วยการสนับสนุนทางด้านการตลาดอย่างจริงจัง ประเทศไทยน่าจะสามารถคว้าตำแหน่ง “ศูนย์กลางสปาและสุขภาพแห่งภูมิภาคเอเชีย” มาครองโดยไม่ยากนัก และการเขยิบฐานะขึ้นเป็น “ศูนย์กลางสปาและสุขภาพของโลก” ก็ไม่น่าจะไกลเกินเอื้อม                                                โดย... ประทานพร อ่านเรื่องราวของสปาทั้งหมด พร้อมภาพประกอบได้จากนิตยสาร UpDATE ฉบับ 224 พฤษภาคม 2549 พบกับเรื่องนี้ได้ที่ : http://update.se-ed.com/224/spa.htm กลับไปหน้าเรื่องจากปก   UpDATE นิตยสารรายเดือน ราคาฉบับละ 75 บาท http://update.se-ed.com อัตราสมาชิก 12 ฉบับ 825 บาท จัดพิมพ์โดย บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด(มหาชน) อาคารเนชั่นทาวเวอร์ ชั้น 19 เลขที่ 46/87-90 ถ.บางนา-ตราด แขวงบางนา เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260 โทร.0 2739 8111 โทรสาร 0 2739 8228 E-mail : update@se-ed.com