Powered by
YourMailinglist Provider.com
  ดูจดหมายข่าวเก่า

             บทความวิทยาศาสตร์ #217              

  อ. สุนิดา อนุรุด ใช้ของเล่นพื้นบ้านเพื่อการเรียนรู้ฟิสิกส์  

        อาจารย์สุนิดา อนุรุด ครูวิทยาศาสตร์โรงเรียน เมืองยมวิทยาคาร อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่านเป็น ครูในโครงการส่งเสริมการผลิตครูที่มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ (สควค.) ซึ่งได้รับทุนโครงการพัฒนาครูวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ (SCG T-Sci) จากสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) และบริษัทปูนซีเมนต์ไทยจำกัด (มหาชน) สร้างผลงาน “เรียนฟิสิกส์สนุก เรื่อง แรงและการเคลื่อนที่จากของเล่นพื้นบ้าน”
        อาจารย์สุนิดาได้จัดกิจกรรมให้นักเรียนชั้น ม. 4 ทำการสำรวจสืบค้นเกี่ยวกับความเป็นมาของวิธีประดิษฐ์ ของเล่นพื้นบ้านในชุมชนตามความ สนใจ แล้วเขียนรายงานผลการสืบค้น จากนั้นแต่ละคนลงมือประดิษฐ์ของเล่นที่เกี่ยวกับแรงและการเคลื่อนที่ตามความสนใจ อาทิ ใบพัดไม้ใผ่ รถล้อด้าย กล้องถบ กล้องฉีดน้ำ หนังสติ๊ก แล้วนำของเล่นที่ประดิษฐ์มาทำการทดลอง อธิบายตามหลักวิทยาศาสตร์ เมื่อทดลองเสร็จแล้วก็จะมีการนำเสนอหน้าชั้นเรียนเพื่อรับฟังความคิดเห็นของครู และเพื่อน แล้วนำไปปรับปรุงแก้ไข แถมยังเปิดโอกาสให้นักเรียนนำผลงานไปใช้หรือไปจำหน่ายได้ด้วย
        กล้องถบ ในภาษาเรียกของภาคเหนือ บั้งโพละ ในภาษาเรียกของภาคอีสาน หรือ ไม้โผละ ในภาษาเรียกของภาคกลาง คือของเล่นพื้นบ้านที่ช่วยพัฒนาทักษะกล้ามเนื้อใหญ่ ของเล่นชิ้นนี้ทำด้วยกระบอกไม้ใผ่ที่มีแกน พอดีกับรูไม้ เมื่อนำใบหญ้าขัด ลูกหนามคัดเค้าหรือลูกมะกรูดเล็กๆ มาปั้นเป็นกระสุนใส่ลงไปในรูกระบอกให้แน่น อากาศที่อัดอยู่ในกระบอกก็จะดันเอาใบหญ้าขัด ที่ค้างอยู่ปลายกระบอกกระเด็นหลุดออกไป พร้อมกับมีเสียงระเบิดดังขึ้น
        รถล้อด้าย หรือ รถหลอดด้าย เป็นของเล่นพื้นบ้านที่เด็กและผู้ปกครองนิยมทำเล่นกันทั่วไป เพราะวัสดุที่ใช้ทำหาได้ง่ายและเล่นสนุก โดยนำหลอดด้ายที่ทิ้งแล้วมาประดิษฐ์เป็นของเล่นได้หลายชนิด เช่น ล้อลากล้อหลอดด้าย รถหลอดด้าย เป็นต้น เด็กๆ นิยมจะทำรถหลอดด้ายแข่งขันกัน โดยพิจารณาว่ารถหลอดด้ายของใครวิ่ง ไกลกว่าจะเป็นผู้ชนะ ในการเล่นรถหลอดด้าย ก่อนจะปล่อยให้รถวิ่งจะต้องหมุนไม้เพื่อให้ ยางวงบิดเป็นเกลียว การกระทำดังกล่าวจะเป็นการเพิ่มพลังงาน ศักย์ให้กับยางวงมากขึ้นตามลำดับ เมื่อยางวงบิดเป็นเกลียวเต็มที่หมายถึงยางวงได้สะสมพลังงานศักย์ เต็มที่ เมื่อปล่อยไม้พลังงานศักย์ในยางวงจะเปลี่ยนเป็นพลังงานจลน์โดยรวดเร็ว ทำให้รถเคลื่อนที่ไปได้
        หนังสติ๊ก ทำจากง่ามไม้ ขึงด้วยยางยืด เมื่อใส่ กระสุน ดึงยางยืดเข้าหาตัว ตาเล็งไปที่เป้าแล้วปล่อยมือ กระสุนก็จะวิ่งออกไปตามแรงหดตัวของยางยืด
        การเรียนฟิสิกส์สนุก เรื่องแรงและการเคลื่อนที่จากของเล่นพื้นบ้านนี้ไม่ได้เน้นความรู้จากตำราแต่เพียงอย่างเดียว แต่ยังเปิดโอกาสให้ “พ่ออุ๊ย แม่อุ๊ย” ผู้สูงอายุในชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการเรียนด้วยโดยช่วยเป็นวิทยากรท้องถิ่นแนะนำและอธิบายวิธีการประดิษฐ์ของเล่นชนิดต่างๆ เป็นสื่ออันทรงพลังที่ส่งผ่านความรัก และร้อยรัดเป็นสายใยอันอบอุ่นซึ่งกันละกัน อย่างเช่น พ่ออุ๊ยวิรัตน์ แก้วเทพ วัย 76 ปี เป็นนักประดิษฐ์ของเล่นพื้นบ้าน “กลุ่ม ฒ เมืองยม” ในท้องถิ่นคนหนึ่งที่ทำหน้าที่ถ่ายทอดความรู้สู่เด็กๆ
        การเรียนการสอนด้วยวิธีการนี้จึงจะเป็นฟันเฟืองหนึ่งให้นักเรียนเรียนวิทยาศาสตร์ได้อย่างสนุกและเข้าใจวิทยาศาสตร์อย่างสอดคล้องกลมกลืนกับสิ่งรอบตัว
        “ผลที่ได้จากการเรียนการสอนเรื่องนี้พบว่า  นอกจากความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่ได้แล้ว ยังทำให้นักเรียนมีความกล้าแสดงออก สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ได้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์สร้างความสัมพันธ์ระหว่างคนในครอบครัวและชุมชน ทำให้เกิดความภูมิใจในการประดิษฐ์ของเล่น รู้จักของเล่นมากขึ้น และยังเป็นการสร้างจิตสำนึกให้เห็นถึงคุณค่าของภูมิปัญญาท้องถิ่นของตนเอง” อ. สุนิดากล่าว

                                               โดย... วัฒนา เฉียงเหนือ

พบกับเรื่องนี้ได้ที่ :
http://update.se-ed.com/217/physics-folktoy.htm

กลับไปหน้าบทความ/สารคดี