http://update.se-ed.com     หน้าแรก    ฉบับก่อน      แนะนำ     ติดต่อเรา     สมาชิก     ซีเอ็ด      

ฉบับ 217 ตุลาคม 2548 ประจำฉบับ   o บอกกล่าว   o จดหมายถึงบ.ก.   o มองโลก   o มองไทย   o Space Hotline   o คุยกับชัยคุปต์   o นักวิทย์รุ่นเยาว์   o ประลองปัญญา   o เรื่องจากปก   o บทความ/สารคดี บอกรับจดหมายข่าว โปรดแจ้ง E-Mail ของคุณ Subscribe     Unsubscribe   Powered by YourMailinglist Provider.com   ดูจดหมายข่าวเก่า

สารคดีวิทยาศาสตร์ #217                 เรียนรู้ความหลากหลายทางชีวภาพที่ป่าดูนลำพันของนักเรียนโรงเรียนพยัคฆภูมิวิทยาคาร   การศึกษาธรรมชาติโดยใช้แหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่นจัดเป็นกิจกรรมเสริมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่ให้นักเรียนได้สัมผัส สังเกตสิ่งแวดล้อมจากห้องเรียนธรรมชาติ         “เขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน” ตั้งอยู่ที่อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม มีเนื้อที่ประมาณ 343 ไร่   พื้นที่ส่วนใหญ่เป็น  พื้นที่ชุ่มน้ำ สภาพคล้ายป่าพรุ ประมาณ 60 เปอร์เซ็นต์ และที่เหลืออีก 40 เปอร์เซ็นต์ เป็นป่าเต็งรัง ซึ่งที่สำคัญ คือ มีการค้นพบปูน้ำจืดที่มีสีสันสวยงามชนิดใหม่ของโลกประ - มาณ 24,000 ตัวใน พ.ศ. 2536  พบเฉพาะในพื้นที่ ป่าดูนลำพันแห่งนี้ที่เดียวในโลก  ชาวบ้านเรียกว่า ปูแป้ง และได้รับพระราชทานชื่อว่า “ปูทูลกระหม่อม” มีกระดองสีม่วงเปลือกมังคุด ขอบเบ้าตา ขอบกระดอง ขาและก้ามหนีบสีเหลืองส้ม ปลายขาข้อสุดท้ายและ ปลายก้ามหนีบมีสีขาวงาช้าง นอกจากนี้ป่าดังกล่าวยัง มีพรรณไม้ที่เป็นอาหารและสมุนไพรอีกจำนวนมาก เช่น กวาวเครือ เถาเอ็นอ่อน ว่านแผ่นดินเย็น ฯลฯ         อาจารย์ศิริพรรณ  ศิริบุญนาม  ครูวิทยาศาสตร์โรงเรียนพยัคฆภูมิวิทยาคาร อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม  ซึ่งเป็นครูในโครงการส่งเสริมการผลิตครูที่มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ (สควค.)  ได้รับทุนโครงการพัฒนาครูวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ (SCG T-Sci) จากสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) และบริษัทปูนซิเมนต์ไทยจำกัด (มหาชน) ได้จัดกิจกรรมวิทยาศาสตร์ ค่ายบูรณาการการเรียนรู้ภูมิปัญญากับความหลากหลายทางชีวภาพให้แก่เด็กๆ วัยใสชั้น ม.1 จำนวน 84 คน เดินทางเข้าป่าหาความรู้คู่ความสนุกสนาน         กิจกรรมนี้จัดขึ้นเพื่อให้นักเรียนได้ประสบการณ์ตรงจากการสังเกต สำรวจ และรวบรวบข้อมูลการเรียนรู้จากแหล่งธรรมชาติในท้องถิ่น ส่งเสริมการเรียนรู้  วิทยาศาสตร์ที่ท้าทาย สนุก น่าสนใจ แปลกใหม่ เปิดโอกาสให้นักเรียนได้ปฏิบัติมากที่สุด นักเรียนได้แสดงออกถึงศักยภาพของตนเองอย่างเต็มที่  นอกจากนั้นนับว่าเป็นการส่งเสริมให้นักเรียนได้พัฒนากระบวนการคิดขั้นสูง ได้แก่ การแก้ปัญหา คิดวิเคราะห์วิพากษ์วิจารณ์ คิดริเริ่มสร้างสรรค์  และมีความสามารถในการตัดสินใจ         กิจกรรมการเรียนรู้มีทั้งหมด 16 ฐาน ได้แก่  ฐานที่ 1 ความเป็นมาและภูมิปัญญาของป่าดูนลำพัน  ฐานที่ 2  ความรู้เกี่ยวกับป่าไม้และสัตว์ป่า  ฐานที่ 3  กิจกรรมดนตรีป่า ฐานที่ 4 กิจกรรมสร้างสรรค์ งานจากวัสดุธรรมชาติ ซึ่งนักเรียนได้นำวัสดุในธรรมชาติมาออกแบบสร้างสรรค์งานศิลปะตามใจชอบ ฐานที่ 5 กิจกรรมเตรียมเข้าป่า ฐานที่ 6 กิจกรรมศึกษาดินและน้ำในป่าดูนลำพัน โดยเก็บตัวอย่างดินและน้ำ วัดค่าความเป็นกรดด่าง ของดินและน้ำ ศึกษาลักษณะอื่นๆ ของดินและน้ำวัดอุณหภูมิของน้ำ และความชื้นสัมพัทธ์ ของดิน ฐานที่ 7 ความหลากหลายของพืชและสัตว์  ฐานนี้นอกจากจะได้เป็นนักสำรวจแล้ว ยังได้วาดภาพใบไม้ ดอกไม้และสัตว์ที่นักเรียนชอบ ฐานที่ 8  หญ้าที่สูงสุดในโลก  ฐานที่ 9  พึ่งพิงอิงอาศัย(รา+สาหร่าย)  ฐานที่ 10 นักบุญแห่งป่า นักฆ่าแห่งพงไพร  ฐานที่ 11 รกฟ้า ข่อย กระเรกระร่อน  ฐานที่ 12  ชีวิตปูแป้ง (ปูทูลกระหม่อม) ฐานที่ 13 สมุนไพรกับชีวิต  ฐานที่ 14  สุขภาพกาย สุขภาพจิต ฐานที่ 15  คำศัพท์  ฐานที่ 16  การนำเสนอข้อมูล         การเดินป่าครั้งนี้ ใช่ว่านักเรียนจะได้ความรู้วิชาวิทยาศาสตร์เพียงอย่างเดียว เพราะฐานที่จัดเตรียมไว้นั้น เป็นการบูรณาการความรู้ ทั้งวิชาคณิตศาสตร์ สุขศึกษาและพลศึกษา  ภาษาไทย สังคมศึกษา  ภาษาอังกฤษ การงานอาชีพและเทคโนโลยีมาช่วยเสริม ความรู้ซึ่งกันและกันอย่างเต็มอิ่ม        “ดูน”  เป็นพื้นที่นูนขึ้นมาจากพื้นดินปกติ  ส่วนต้น “ลำพัน” ก็คือต้นหญ้าธูปฤาษี  ทั้ง 16 ฐาน กระจายอยู่รอบๆ เส้นทางเดินป่าศึกษาธรรมชาติ มีความยาวประมาณ 1.85  กิโลเมตร ตลอดเส้นทางเดินจะมีป้ายสื่อ  ความหมายที่บอกเรื่องราวเรื่องราวของธรรมชาติไว้ชัดเจน และมีเจ้าหน้าที่ชุดสื่อความหมายทางธรรมชาติของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพันคอยให้ความรู้แก่เด็กๆ        อีกจุดหนึ่งที่น่าประทับใจก็คือจุดชมนกบริเวณริมรั้วด้านทิศตะวันตก ในช่วงก่อนพระอาทิตย์ขึ้นหรือก่อนจะลับขอบฟ้า เราจะได้ยินเสียงแซ่ซ้องเจื้อยแจ้วของนกนานาชนิด เป็นเหมือนดนตรีจากป่าบรรเลงทักทายและขับกล่อมให้แก่ผู้มาเยือน         งานนี้นักเรียนต่างก็สนุกสนาน และเรียกรอยยิ้มเปื้อนหน้ากลับบ้านกันถ้วนทั่ว และ เมื่อกลับไปถึงโรงเรียนก็มีการนำผลงานและภาพวาดฝีมือของเด็กๆ ที่ได้จากการร่วม กิจกรรมในป่าดูนลำพันมาจัดนิทรรศการ ให้น้องๆ และพี่ๆ ร่วมโรงเรียนได้ชมกันอีกด้วย         “กิจกรรมนี้ทำให้นักเรียนได้รับความรู้อย่างตื่นเต้นและสนุกสนาน ทำให้เกิดการเรียนรู้ได้อย่างลึกซึ้ง และเกิดความตระหนักที่จะอนุรักษ์แหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่นของตนเอง” อาจารย์ศิริพรรณ กล่าวสรุป                                                โดย... วัฒนา เฉียงเหนือ พบกับเรื่องนี้ได้ที่ : http://update.se-ed.com/217/biodiversity-doon-lam-pan.htm กลับไปหน้าบทความ/สารคดี   UpDATE นิตยสารรายเดือน ราคาฉบับละ 75 บาท http://update.se-ed.com อัตราสมาชิก 12 ฉบับ 825 บาท จัดพิมพ์โดย บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด(มหาชน) อาคารเนชั่นทาวเวอร์ ชั้น 19 เลขที่ 46/87-90 ถ.บางนา-ตราด แขวงบางนา เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260 โทร.0 2739 8111 โทรสาร 0 2739 8228 E-mail : update@se-ed.com