http://update.se-ed.com     หน้าแรก    ฉบับก่อน      แนะนำ     ติดต่อเรา     สมาชิก     ซีเอ็ด      

ฉบับ 214 กรกฎาคม 2548 ประจำฉบับ   o บอกกล่าว   o จดหมายถึงบ.ก.   o มองโลก   o มองไทย   o Space Hotline   o คุยกับชัยคุปต์   o นักวิทย์รุ่นเยาว์   o ประลองปัญญา   o เรื่องจากปก   o บทความ/สารคดี บอกรับจดหมายข่าว โปรดแจ้ง E-Mail ของคุณ Subscribe     Unsubscribe   Powered by YourMailinglist Provider.com   ดูจดหมายข่าวเก่า

สารคดีวิทยาศาสตร์ #214                 กระตุ้นต่อมคิดเด็กไทยด้วยสาระการเรียนรู้วิธีใหม่...  การออกแบบและเทคโนโลยี   หลักสูตรใหม่ของกระทรวงศึกษาธิการ ได้เพิ่มสาระการเรียนรู้ใหม่ขึ้นมาหนึ่งสาระ คือ สาระการเรียนรู้การออกแบบและเทคโนโลยี ซึ่งกำหนดให้เป็นวิชาพื้นฐานที่นักเรียนจะต้องเรียนรู้กันตั้งแต่ระดับประถมศึกษาเลยทีเดียว ทั้งนี้ในประเทศต่างๆ ก็ได้มีหลักสูตรเกี่ยวกับการออกแบบและเทคโนโลยีแล้ว เช่น อังกฤษ อเมริกา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ เป็นต้น         ก่อนหน้านี้สถาบัน ส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ก็ได้แทรกเข้าไปในส่วนต่างๆ ของหลักสูตรวิชาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และคอมพิวเตอร์อยู่แล้ว แต่เมื่อมีการประกาศใช้ในหลักสูตรใหม่ จึงทำให้เกิดความชัดเจนขึ้น  แต่ก็คงต้องใช้เวลาพอสมควรในการเริ่มต้น         อาจารย์อุปการ จีระพันธุ หัวหน้าโครงการเทคโนโลยี ของ สสวท. กล่าวว่า “การออกแบบและเทคโนโลยี เป็นสาระที่เกี่ยวกับการพัฒนาความสามารถของมนุษย์ในการแก้ปัญหา หรือสนองความต้องการ ของมนุษย์อย่างสร้างสรรค์ โดยนำความรู้มาใช้ในกระบวนการเทคโนโลยี เพื่อสร้างสิ่งของเครื่องใช้วิธีการ หรือเพิ่มประสิทธิภาพในการดำรงชีวิต”         สาระการออกแบบและเทคโนโลยีนี้ประกอบด้วยส่วนย่อยสามส่วน คือ ธรรมชาติของเทคโนโลยี เป็นความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยี เช่น ความหมาย ความ สำคัญ วิวัฒนาการ ระดับ การจัดกลุ่ม ความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีกับสาขาวิชาอื่น ความจำเป็น ประโยชน์และผลกระทบของเทคโนโลยี         กระบวนการเทคโนโลยี เป็นขั้นตอนการแก้ปัญหาหรือสนองความต้องการของมนุษย์ ประกอบด้วย การกำหนดปัญหาหรือความต้องการ การรวบรวมข้อมูลเพื่อแสวงหาวิธีแก้ปัญหา หรือสนองความต้องการ การเลือกวิธีออกแบบ และปฏิบัติการการทดสอบ ปรับปรุงแก้ไข และประเมินผล         การใช้เทคโนโลยี เป็นการนำเทคโนโลยีมาใช้โดยคำนึงถึงประโยชน์และผลกระทบ การมีเจตคตที่ดี โดยจะต้องรู้จักเลือกและใช้ ประเมินได้ว่าสมควรใช้หรือไม่          ปัญหาหนึ่งที่พบหลังประกาศใช้สาระการออกแบบและเทคโนโลยีในหลักสูตรใหม่ในสี่ช่วงชั้น พร้อมกันก็คือ พื้นฐานความพร้อมของครูผู้สอน   รวมทั้งตัวนักเรียนที่ไม่ได้ให้ความสนใจนักเนื่องจากไม่ได้เรียนในชั้นต้นๆ มาก่อน  สสวท. จึงคิดวิธีแก้ปัญหาโดยอาศัย “กระบวนการทางเทคโนโลยี” ซึ่งจำแนกเป็นเจ็ดขั้นตอน ได้แก่ 1.ระบุปัญหาหรือ ความต้องการ 2.รวบรวมข้อมูลในการแก้ปัญหา  หรือสนองความต้องการ 3.เลือกวิธีการแก้ปัญหา  4.ออกแบบและปฏิบัติการ 5.ทดสอบ 6.ปรับปรุงแก้ไข 7.ประเมินผล แล้วนำขั้นตอนเหล่านี้ไปใช้กับเนื้อหา วิชาที่สอนอยู่ก่อนแล้วได้ และในขณะเดียวกันก็ต้องปูพื้นฐานของเนื้อหาสาระ ดังกล่าวในชั้นต้นๆ  เพื่อรองรับเนื้อหาในชั้นสูงๆ ต่อไป         กิจกรรมที่ใช้ในการอบรม เช่น  กิจกรรมหอคอยกระดาษ ให้ผู้รับการอบรมออกแบบโครงสร้างจากกระดาษให้สูงที่สุด และมีความแข็งแรง ทรงตัวได้โดยไม่ล้ม โดยสามารถพับหรือฉีกกระดาษได้ ทำให้ผู้เข้ารับการอบรมเข้าใจเทคโนโลยีในเบื้องต้น สร้างเงื่อนไขและข้อ จำกัด ตลอดจนเกณฑ์ที่ประเมินอย่างง่ายได้ กิจกรรมตั้งไม่ล้ม ให้ออกแบบและสร้างโครงสร้างที่สูงที่สุดจากหลอดกาแฟที่สามารถรองรับหนังสือที่เตรียมไว้แล้วไม่หักงอ กิจกรรมรถแข่งมหาสนุก ออกแบบและสร้างรถแข่งให้เคลื่อนที่ไปได้ไกลที่สุด โดยอาศัยแหล่งพลังงานในการเคลื่อนที่จากวัสดุอุปกรณ์ที่มีให้เท่านั้น         จากการจัดอบรมครูผู้สอนสาระการออกแบบและเทคโนโลยี ให้แก่ครูผู้สอนระดับมัธยมศึกษาจำนวนเจ็ดจุดอบรมทั่วประเทศ ในปีที่แล้ว ครูและศึกษานิเทศก์ที่เข้ารับการอบรมแต่ละจุดได้จัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ไว้ใช้สอนหลายกิจกรรม เช่น กระถางพฤกษชาติ นามบัตร การถนอมอาหาร พวงกุญแจ โคมไฟตั้งโต๊ะ น้ำต่อชีวิต แผ่นพับกระดาษสา บรรจุภัณฑ์น่าจับต้อง เรื่องกล้วยๆ กระปุก ออมสินช่วยชาติ บ้านน่าอยู่ เครื่องกรองน้ำ อย่างง่าย อาหารจานเดียว ฯลฯ         ตัวอย่างกิจกรรมการเรียนการสอนที่ใช้กระบวนการทางเทคโนโลยีอย่างง่ายๆ สำหรับชั้นต้นๆ เช่น การใช้ดินสอให้คุ้มค่า ปัญหาคือดินสอใช้แล้วสั้นจนเขียนต่อไม่ได้ รวบรวมข้อมูลในการแก้ปัญหาคือ ต้องต่อให้ยาว เลือกวิธีการแก้ปัญหา คือ ใช้กระดาษมาต่อให้ยาว ออกแบบและปฏิบัติการ คือ นำกระดาษมาพันต่อด้ามดินสอ ทดสอบ พบว่า เมื่อใช้ไปสักพักหนึ่งกระดาษที่ต่อไว้จะหักงอ ปรับปรุงแก้ไข คือ ใช้ดินสออีกแท่งมาต่อแทนกระดาษ  ประเมินผล พบว่าใช้เขียนต่อไปได้         สำหรับชั้นสูงขึ้น เช่น การเก็บรักษาผลส้ม ปัญหา คือส้มเก็บได้ไม่นานและเน่า รวบรวมข้อมูลในการแก้ปัญหาคือ ส้มเน่าเกิดจากเชื้อรา เหี่ยวจากการสูญเสียน้ำ เลือกวิธีการแก้ปัญหา คือ ลดการสูญเสียน้ำ ออกแบบและปฏิบัติการ คือ นำส้มใส่ถุงพลาสติก ทดสอบ พบว่าส้มเน่า ปรับปรุงแก้ไข คือ  ล้างน้ำและเคลือบผิว ประเมินผล พบว่า  เก็บได้นาน         “การนำสาระการออกแบบและเทคโนโลยีไปใช้ในการจัดการเรียนการสอน ครูผู้สอน ควรแบ่งช่วงชั้นของนักเรียนให้เหมาะสมกับ การใช้กระบวนการทางเทคโนโลยีที่สอดคล้องกับการพัฒนาความสามารถของนักเรียนในการแก้ปัญหาและตอบสนองความต้องการอย่างสร้างสรรค์ อาจจะเป็นการสร้างสิ่งของเครื่องใช้หรือคิดค้นวิธีการเพื่อเพิ่มประสิทธภาพในการดำรงชีวิต” อาจารย์อุปการ จีระพันธุกล่าวย้ำทิ้งท้าย         นับว่าสาระวิชาการออกแบบและเทคโนโลยี หรือในบางประเทศเรียกว่าเทคโนโลยี  เป็นการนำความรู้หลายด้านรวมทั้งวิทยาศาสตร์มาใช้ในการสร้างทั้งนักคิด นักวิจัย และนักประดิษฐ์เลยทีเดียว ความรู้ทางเทคโนโลยีจำเป็นต้องอาศัยพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ซึ่งเยาวชนควรจะเข้าใจ และติดตัวเพื่อเป็นพื้นฐานที่ดีในการดำรงชีวิตใน การตัดสินใจ และเป็นพื้นฐานที่สำคัญใน การศึกษาขั้นสูงยิ่งขึ้น         และเมื่อความรู้ทางเทคโนโลยีเจริญ  ก้าวหน้า ก็จะมีเครื่องมือในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ได้มากขึ้น  และเมื่อความรู้ทางวิทยาศาสตร์มากขึ้นก็จะมีเทคโนโลยีใหม่ๆ มาเป็นเครื่องมือค้นหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาก ขึ้น จึงนับว่าวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนั้นเกื้อหนุนซึ่งกันและกันเสมอ                                                โดย... วัฒนา เฉียงเหนือ พบกับเรื่องนี้ได้ที่ : http://update.se-ed.com/214/design_tech.htm กลับไปหน้าบทความ/สารคดี   UpDATE นิตยสารรายเดือน ราคาฉบับละ 75 บาท http://update.se-ed.com อัตราสมาชิก 12 ฉบับ 825 บาท จัดพิมพ์โดย บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด(มหาชน) อาคารเนชั่นทาวเวอร์ ชั้น 19 เลขที่ 46/87-90 ถ.บางนา-ตราด แขวงบางนา เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260 โทร.0 2739 8111 โทรสาร 0 2739 8228 E-mail : update@se-ed.com