http://update.se-ed.com     หน้าแรก    ฉบับก่อน      แนะนำ     ติดต่อเรา     สมาชิก     ซีเอ็ด      

ฉบับ 206 พฤศจิกายน 2547 ประจำฉบับ   o บอกกล่าว   o จดหมายถึงบ.ก.   o มองโลก   o มองไทย   o Space Hotline   o คุยกับชัยคุปต์   o นักวิทย์รุ่นเยาว์   o ประลองปัญญา   o เรื่องจากปก   o บทความ/สารคดี บอกรับจดหมายข่าว โปรดแจ้ง E-Mail ของคุณ Subscribe     Unsubscribe   Powered by YourMailinglist Provider.com   ดูจดหมายข่าวเก่า

เรื่องจากปก #206                  ข้าว พืชพันธุ์เพื่อชีวิต           ข้าวเป็นอาหารหลักของคนกว่า 30 ประเทศทั่วโลก ข้าวเป็นแหล่งใหญ่ของคาร์โบไฮเดรต หากเรากินข้าวขาวที่ผ่าน การขัดสีเราจะได้รับคาร์โบไฮเดรตจาก ข้าวประมาณ 70%  โปรตีน 7% และไขมันและกากใยอีกอย่างละ 4% แต่เราจะได้สารอาหารมากว่านี้ถ้าเรากินข้าวข้าวกล้อง         เริ่มตั้งแต่โปรตีนกันเลย โปรตีนในข้าวกล้องจะมีมากกว่า 7% และมี สารอาหารต่างๆ มากกว่า จากการศึกษาในเชิงปริมาณพบว่า หลังจากการสี จะสูญวิตามินบีรวมไปมากกว่า 50% และเสียเกลือแร่ในรำ 51% ในจมูกข้าว 10% จะเหลือเกลือแร่อยู่ในเนื้อข้าวสารเพียง 28% เท่านั้น         ถ้าเรากินข้าวกล้อง เราจะได้สารอาหารที่อยู่ในข้าวไปอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย ข้าวกล้องเป็นแหล่งไทอะมีน  (วิตามิน บี1) ไรโบเฟลวิน (วิตามินบี 2) และไนอะซิน ข้าวที่ไม่ได้สีมีใยอาหารค่อนข้างมาก ส่วนกรดอะมิโนที่อยู่ในข้าวมีกรดกลูตามิกและกรดแอสพาร์ติกในปริมาณสูง เกลือแร่ที่อยู่ในข้าวกล้อง ก็มีอยู่หลายชนิด   หอมกลิ่นข้าวหอม           พวกเราคงคุ้นหูกับคำว่า  “ข้าวหอมมะลิ” กันเป็นอย่างดี นอกจากคุ้นหู แล้วยังอาจคุ้นตา คุ้นจมูก และคุ้นลิ้นอีกด้วย         ข้าวหอมมะลิเป็นข้าวคุณภาพสูง ลักษณะข้าวเปลือกเรียวยาว เมื่อสีเป็นข้าวสารจะได้ข้าวเมล็ดเรียว ยาว ขาวใสเป็นเงา แกร่ง และมีท้องไข่น้อย ถ้า เป็นข้าวสารก็มีกลิ่นหอม (คล้ายใบเตย) ขณะที่ข้าวกำลังเดือดพล่านอยู่ในหม้อ ก็จะส่งกลิ่นหอมออกมากับไอน้ำที่พลุ่งพล่านผ่านช่องระบายไอน้ำ เมื่อหุงเป็นข้าวสุกจะมีรสชาติดี ข้าวหอมมะลิเป็นข้าวที่มีอมัยโลสต่ำ ทำให้ข้าวสุกมีความอ่อนนุ่ม ชื่ออย่างเป็นทางการคือ ขาวดอกมะลิ 105        นักวิทยาศาสตร์พบว่า คุณสมบัติความหอมของข้าวหอมมะลินั้นมาจากองค์ประกอบโมเลกุล 2-อะซีทิล-1-ไพโรลีน (2-acetyl-1-pyroline) โดยพันธุ์ข้าวหอมต่างๆ ของโลกนั้น จะต้องมีความเข้มข้นของโมเลกุลดังกล่าวอย่างน้อย 40 ppb หน่วยโดยน้ำหนัก   วิจัยข้าวเพื่อชีวิต          การวิจัยข้าวมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาพันธุ์ข้าวให้ดีขึ้น คำว่า “ดี” ในที่นี้ รวมลักษณะหลายๆ ประการไว้ด้วยกัน เป็นต้นว่า ให้ผลผลิตสูง เหมาะสมกับพื้นที่ปลูก มีความต้านทานต่อโรคและแมลงศัตรูข้าว มีความทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่ผิดปกติ และยังคงคุณภาพไว้ดีเหมือนเดิมหรือดีกว่าเดิม         การวิจัยเพื่อการปรับปรุงพันธุ์ข้าวสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การนำพันธุ์ข้าวจากท้องที่ต่างๆ เข้ามาปลูก เช่น นำข้าวหอมจากบางคล้า ฉะเชิงเทราไปปลูกที่สุรินทร์ ทำให้เกิดการแพร่หลาย การคัดเลือกพันธุ์ การนำพันธุ์มาปลูกทดสอบและเปรียบเทียบเพื่อคัดเลือก การผสมพันธุ์โดยนำพันธุ์ที่มีลักษณะดีคนละอย่างมาผสมกัน เพื่อได้ลักษณะดีต่างๆ เอาไว้ในต้นพันธุ์เดียวกัน โดยจะคัดที่ชั่วรุ่นที่ 5-6 และการชักนำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมโดยใช้สารเคมีหรือรังสี  เช่น รังสีเอกซ์ รังสีแกมมา         แต่การปรับปรุงพันธุ์ การคัดเลือกแบบเดิมนั้นใช้เวลานานกว่าสิบปี ถึงจะทำให้ประเทศไทยมีพันธุ์ข้าวใหม่ เพิ่มขึ้นมาก แต่ปริมาณผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่ก็ยังคงต่ำกว่าประเทศคู่แข่ง จึงยังคงต้องมีการเร่งวิจัยพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ให้ได้ผลผลิตสูง และต้านทานสภาวะต่างๆ ได้ดี และเครื่องมือที่จะช่วยพัฒนาข้าวไทยให้มีคุณลักษณะดีๆ หลายอย่างได้ ก็คือเทคโนโลยีชีวภาพ         หน่วยงานที่ทำวิจัยในเรื่องนี้อยู่ ได้แก่ สำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยี ชีวภาพ กรมวิชาการเกษตร หน่วยปฏิบัติการค้นหาและใช้ประโยชน์จากยีนข้าว แห่งศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BIOTEC) และศูนย์ความเป็นเลิศด้านการปรับปรุงพันธุ์ข้าวแนวอณูวิธีและการพัฒนาผลิตภัณฑ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์         ตัวอย่างงานวิจัยเกี่ยวกับข้าวของสำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ กรมวิชาการเกษตร มีหลายเรื่อง เช่น การวิจัยลายพิมพ์ดีเอ็นเอของพันธุ์ข้าวไทย การโคลนยีนจากไวรัสสาเหตุโรคเพื่อใช้ปรับปรุงพันธุ์ข้าว การปรับปรุงพันธุ์ข้าวโดยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อและการถ่ายฝากสารพันธุกรรม การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อการปรับปรุงข้าว เป็นต้น        ส่วนที่ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาตินั้น มีผลงานวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพข้าวที่เป็นผลงานโดดเด่นหลายโครงการ เช่น โครงการเอกลักษณ์พันธุกรรมข้าว การพัฒนาชุดตรวจสอบพันธุ์ข้าวจากเมล็ดข้าวสาร การวางตำแหน่งยีน การตรวจสอบโมเลกุลเครื่องหมาย การศึกษาลักษณะความหอมของข้าวไทยระดับโมเลกุล การหาตำแหน่งยีนควบคุมปริมาณธาตุเหล็กและโปรตีนในข้าว การประยุกต์ใช้โมเลกุลเครื่องหมายในการปรับปรุงพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ด้วยวิธีการผสมกลับ การปรับปรุงพันธุ์ข้าวแนวอณูวิธี การหาลำดับเบสจีโนมข้าว และโครงการ Positional Cloning in the Post-Genomics Era : The Rice Model        ส่วนที่ศูนย์ความเป็นเลิศฯ นั้นได้รับความสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ทำวิจัยแบบบูรณาการภายใต้ชื่อโครงการ “บูรณาการเทคโนโลยีชีวภาพในการสร้างพันธุ์ข้าวเพื่อเพิ่มมูลค่าและคุณค่าสูง” (ภายใต้กรอบโครงการศึกษาศักยภาพในการแข่งขันด้านการผลิต การแปรรูป และการค้าข้าวของประเทศไทย) มี รศ. ดร. อภิชาต วรรณวิจิตร เป็นผู้วิจัยโครงการนี้มีการดำเนินการในสองส่วนคือ ด้านการปรับปรุงพันธุ์ และด้านโภชนาการ        ซึ่งในด้านโภชนาการนั้นเป็นการพัฒนาพันธุ์ข้าวที่มีธาตุเหล็กสูง การที่คณะวิจัยได้มุ่งพัฒนาข้าวชนิดนี้  เนื่องจากประเทศไทยมีประชากรเป็นโรคโลหิตจางมากกว่า 20 ล้านคน และการขาดธาตุเหล็กนั้นจะมีผลต่อความฉลาด อันเป็นผลต่อคุณภาพคลังสมองของประเทศโดยรวม การมีพันธุ์ข้าวธาตุเหล็กสูงสำหรับบริโภคก็จะเป็นอีกทางหนึ่งที่ช่วยให้อัตราการเป็นโรคโลหิตจางในบ้านเราลดลงได้   ข้าว...พรุ่งนี้           คนไทย  63  ล้านคนกินข้าว เหมือนที่เพื่อนร่วมโลกอีก 3,000 กว่าล้านคนที่กินข้าว สังคมแห่งข้าวเป็นชีวิตของพวกเรา ทั้งทางตรงและทางอ้อม ไม่ว่าโลกจะแปรเปลี่ยนไปเพียงไหน ข้าวจะเปลี่ยนรูปแปลงโฉมไปเป็นอะไร คนไทยเราก็ยังคงกินข้าว ข้าวได้หล่อเลี้ยงชีวิตของพวกเรา ให้พลังงานและการเติบโต เสริมสติปัญญา  สร้างความคิด และหวังเป็นอย่างยิ่งว่า พลังนี้จะเป็นพลังให้เราหมุนโลกไปในทาง  สร้างสรรค์ เพื่อให้สังคมข้าว-ปลาอยู่คู่กับสังคมไทยไปอีกเนิ่นนาน                                                โดย นิสากร ปานประสงค์ อ่านเรื่องของข้าวอย่างละเอียดพร้อมภาพประกอบได้จากนิตยสาร UpDATE ฉบับ 206 พฤศจิกายน 2547 พบกับเรื่องนี้ได้ที่ : http://update.se-ed.com/206/rice.htm กลับไปหน้าเรื่องจากปก   UpDATE นิตยสารรายเดือน ราคาฉบับละ 60 บาท http://update.se-ed.com อัตราสมาชิก 12 ฉบับ 720 บาท จัดพิมพ์โดย บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด(มหาชน) อาคารเนชั่นทาวเวอร์ ชั้น 19 เลขที่ 46/87-90 ถ.บางนา-ตราด แขวงบางนา เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260 โทร.0-2751-5800, 0-2751-4175 โทรสาร 0-2751-5059 E-mail : update@se-ed.com