http://update.se-ed.com     หน้าแรก    ฉบับก่อน      แนะนำ     ติดต่อเรา     สมาชิก     ซีเอ็ด      

ฉบับ 194 พฤศจิกายน 2546 ประจำฉบับ   o บอกกล่าว   o จดหมายถึงบ.ก.   o มองโลก   o มองไทย   o Space Hotline   o คุยกับชัยคุปต์   o นักวิทย์รุ่นเยาว์   o ประลองปัญญา   o เรื่องจากปก   o บทความ/สารคดี บอกรับจดหมายข่าว โปรดแจ้ง E-Mail ของคุณ Subscribe     Unsubscribe   Powered by YourMailinglist Provider.com   ดูจดหมายข่าวเก่า  Visitors:

Space Hotline #194                 ดาราจักรเร้น         นักคณิตศาสตร์กล่าว เอกภพของเราเป็นเอกภพปิดที่มีรูปร่างคล้ายลูกฟุตบอล           นักคณิตศาสตร์บอกว่าเอกภพของเรามี ลักษณะเป็นรูปห้าเหลี่ยม 12 รูปต่อกัน เป็นทรงกลม์ รูปทรงโดเดคาฮีดอลตามที่ ดา วินชีทำไว้         บทสรุปนี้ได้มาจากข้อมูลจาก ดาวเทียม WMAP (Wilkinson Microwave Anisotropy Probe) ของนาซา ดาวเทียมดวงนี้ได้มองเข้าไปในอวกาศห้วงลึก หรือนัยหนึ่งมองย้อนไปในอดีตของเอกภพเมื่อตอนที่เอกภพมีอายุ 380,000 ปี เพื่อเก็บข้อมูลการแผ่รังสีไมโครเวฟที่หลงเหลือจากเหตุ--การณ์บิ๊กแบง รังสีไมโครเวฟนี้เรียกว่าคลื่นไมโครเวฟฉากหลังของเอกภพ (cosmic microwave back-ground : CMB) ในคลื่นที่หลงเหลือนี้จะมีการแปรปรวนของอุณหภูมิปรากฏอยู่  โดยดาวเทียม WMAP จะศึกษาการแปรปรวนของอุณหภูมินี้ ซึ่งในทางทฤษฎี ถ้าเอกภพของเราเป็นเอกภพเปิด คลื่นนี้ก็จะมีความยาวคลื่นทุกขนาดไม่จำกัด แต่ดาวเทียม WMAP ตรวจไม่พบคลื่นที่มีความยาวคลื่นมากๆ เลย ข้อมูลนี้ชี้ไปที่ข้อ สรุปว่า เอกภพของเรามีขนาดจำกัด นั่นคือเป็นเอกภพปิด และเมื่อศึกษารูปแบบของการแปรปรวนแล้ว รูปร่างของเอกภพที่สอดคล้องกับข้อมูลคือ รูปทรงโดเดคาฮีดอล ซึ่งก็คือทรงกลมที่เกิดจากรูปห้าเหลี่ยมโค้ง 12 ชิ้นมาต่อกัน (คล้ายกับลูกฟุตบอลที่มีแผ่นหนังห้าเหลี่ยมสีดำกับขาวเย็บติดกันเป็นทรงกลม) ลักษณะของเอกภพรูปร่างแบบนี้ประการหนึ่งก็คือ หากเราเดินทางข้ามเอกภพนี้ไปเป็นระยะทางหกหมื่นล้านปีแสง เราก็จะย้อนกลับมายังจุดเริ่มต้น แต่จะอยู่ในอีกด้านหนึ่ง         ยานสำรวจดวงจันทร์ของยุโรป            ยุโรปส่งยานสำรวจที่มีเครื่องมือทำแผนที่ดวงจันทร์ขึ้นสู่อวกาศเพื่อหวังจะค้นหาที่มาของดวงจันทร์         เครื่องมือศึกษาดวงจันทร์ชิ้นนี้เป็นของประเทศอังกฤษ และส่งขึ้นไปกับยานอวกาศขององค์การอวกาศยุโรปที่ชื่อ Smart-1 ซึ่งเป็นยานที่  มีขนาดเพียงเครื่องปิ้งขนมปังและขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์อิออน(อ่าน รายละเอียดใน Space Hotline ฉบับ 192) โดยที่เครื่องมือนี้มีมูลค่าหนึ่งล้านห้าแสนปอนด์ และเป็นโครงการวิทยาศาสตร์เบื้องต้นของยานอวกาศนี้ซึ่งเป็นภารกิจแรกของยุโรปที่ไปสำรวจดวงจันทร์         อุปกรณ์จะทำการกวาดตรวจพื้นผิวของดวงจันทร์และตรวจสอบธาตุต่างๆ ที่ประกอบขึ้นเป็นดวงจันทร์ เราเองยังไม่รู้ว่าดวงจันทร์มาจากไหน มันเกิดขึ้นได้อย่างไร แต่อุปกรณ์ชิ้นนี้จะเป็นการทำแผนที่รังสีเอกซ์ของดวงจันทร์ทั้งหมด ทั้งบริเวณศูนย์สูตร ที่ขั้ว และด้านมืดของดวงจันทร์         การสำรวจดวงจันทร์ในครั้งนี้ใช้เวลาเก้าเดือนหลังจากที่ยานเข้าสู่วงโคจรของดวงจันทร์แล้ว   หอดูดาวเค็กปรับปรุงใหม่         หอดูดาวเค็กสองขนาดสิบเมตรพัฒนาระบบใหม่ ทำให้มองวัตถุอวกาศได้ชัดเจนขึ้น   หอดูดาวเค็กสอง         การปรับปรุงระบบครั้งนี้เป็นการปรับระบบทางภาพใหม่คือมีการนำระบบ AO หรือ Adaptive Optic เข้ามาใช้ ระบบนี้จะใช้เลเซอรสร้างภาพดาวฤกษ์จำลองขึ้นบนท้องฟ้าระยะ 90 กิโลเมตร คอมพิวเตอร์จะใช้ดาวฤกษ์เทียมนี้ในการคำนวณปรับแต่งอาการพร่ามัวของดาวอันเกิดจากการรบกวนจากชั้นบรรยากาศออกไป ซึ่งจะทำให้กล้องมองเห็นวัตถุอวกาศได้ชัดเจนขึ้น มองเห็นวัตถุที่จางมากๆ ได้ดีขึ้น ระบบ AO นี้มีใช้ในกล้องดูดาวที่เล็กกว่าบนโลกมาก่อนแล้ว แต่นี่เป็นครั้งแรกที่มีการประยุกต์นำมาใช้กับกล้องดูดาวขนาดใหญ่ กล้องเค็กสองใช้เวลาถึงเก้าปีในการปรับแต่งระบบนี้   หลักฐานเศษชิ้นส่วนดาวเคราะห์น้อยชนกันตกใส่โลก            นักวิทยาศาสตร์พบหลักฐานบนโลกว่า ในอดีตมีดาวเคราะห์น้อยชนกันในอวกาศแล้วเกิดฝนดาวตกใส่โลกนานนับล้านปี          การชนกันของดาวเคราะห์น้อยนี้อาจจะเป็นเหตุการณ์ครั้งหนึ่งที่รุนแรงมากในประวัติศาสตร์ของระบบสุริยะของเรา ดาวเคราะห์น้อยสองดวงที่ชนกันนั้น แต่ละดวงมีขนาดถึง 1,000 กิโลเมตร         เหตุการณ์ดาวเคราะห์น้อยชนกันนับเป็นเรื่องปกติในอดีต แต่ปัจจุบันจะไม่ค่อยเกิดขึ้นแล้วยกเว้นบริเวณระหว่างวงโคจรของดาวอังคารกับดาวพฤหัสบดีที่มีดาวเคราะห์น้อยอยู่มาก         จากการศึกษาตะกอนมหาสมุทรแห่งหนึ่งทางตอนใต้ของประเทศสวีเดน นักวิจัยได้พบเม็ดแร่โครไมต์ขนาดเท่าเม็ดทรายซึ่งมีธาตุเหล็กในระดับต่ำ(เป็นสัญญาณบ่งบอกถึงที่มาของแร่จากอวกาศ) เม็ดแร่นี้น่าจะตกมาจากท้องฟ้าเมื่อ 480 ล้านปีก่อน เมื่อคำนวณจากปริมาณและขนาดของเม็ดแร่นี้ นักวิทยาศาสตร์ได้สรุปว่า น่าจะมีลูกไฟสุกสว่างผ่านท้องฟ้าของโลกในความถี่มากกว่าปัจจุบันถึง 100 เท่า และเศษเล็กๆ ของชิ้นส่วนที่แตกจากการชนก็ได้ร่วงสู่โลกในช่วงเวลา 5-10 ล้านปี         หากดาวเคราะห์น้อยขนาดใหญ่ชนโลกโดยตรง การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ก็จะเกิดตามมา แต่ดูเหมือนจะไม่มีการสูญพันธุ์จากการถล่มด้วยอุกกาบาตจำนวนมากนี้ แม้นักวิทยาศาสตร์จะพบร่องรอยในดินของการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนในสิ่งมีชีวิต แต่ก็ไม่มีการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่เกิดขึ้น อย่างไรก็ตามหลักฐานของการเปลี่ยนแปลงในสิ่งมีชีวิตช่วงนั้นก็เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม แต่ก็ไม่ทราบว่าการชนของดาวเคราะห์น้อยนั้นเป็นต้นเหตุของการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมในครั้งนั้นหรือไม่                                                โดย... ทิชากร พบกับเรื่องนี้ได้ที่ : http://update.se-ed.com/194/sp.htm   UpDATE นิตยสารรายเดือน ราคาฉบับละ 60 บาท http://update.se-ed.com อัตราสมาชิก 12 ฉบับ 720 บาท จัดพิมพ์โดย บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด(มหาชน) อาคารเนชั่นทาวเวอร์ ชั้น 19 เลขที่ 46/87-90 ถ.บางนา-ตราด แขวงบางนา เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260 โทร.0-2751-5800, 0-2751-4175 โทรสาร 0-2751-5059 E-mail : update@se-ed.com