http://update.se-ed.com     หน้าแรก    ฉบับก่อน      แนะนำ     ติดต่อเรา     สมาชิก     ซีเอ็ด      

ฉบับ 190 กรกฎาคม 2546 ประจำฉบับ   o บอกกล่าว   o จดหมายถึงบ.ก.   o มองโลก   o มองไทย   o Space Hotline   o คุยกับชัยคุปต์   o นักวิทย์รุ่นเยาว์   o ประลองปัญญา   o เรื่องจากปก   o บทความ/สารคดี บอกรับจดหมายข่าว โปรดแจ้ง E-Mail ของคุณ Subscribe     Unsubscribe   Powered by YourMailinglist Provider.com   ดูจดหมายข่าวเก่า  Visitors:

เรื่องจากปก #190                 เปิดประตูสู่ระบบสุริยะ           ระบบสุริยะของเรามีอายุกว่า 4,600 ล้านปี อยู่ในกาแล็กซีทางช้างเผือก ก่อกำเนิดขึ้นจากกลุ่มก๊าซที่เย็นตัวลงหลังการระเบิดครั้งใหญ่ (Big Bang) ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของดาราจักรต่างๆ มากมายเหลือคณานับ ความรู้ในห้องเรียนสมัยชั้นประถมบอกเราว่า ระบบสุริยะของเรามีดาวเคราะห์เป็นบริวารทั้งหมดเก้าดวง ได้แก่ ดาวพุธ ดาวศุกร์ โลก ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส ดาวเนปจูน และ ดาวพลูโต แต่อันที่จริงแล้ว ระบบสุริยะของเราไม่ใช่จะมีแค่ดาวเคราะห์ทั้งเก้าและดวงจันทร์บริวารของแต่ละดวงเท่านั้น แต่ยังมี ดาวหาง ดาวเคราะห์น้อย และวัตถุอื่นๆ เป็นสมาชิกอยู่ด้วย         คนโบราณได้สังเกตท้องฟ้าจนมองเห็นการเคลื่อนที่ของดวงดาว และคิดว่าดาวเหล่านี้เป็นดาวที่โคจรไปเรื่อยๆ ด้วยเหตุนี้ชาวกรีกโบราณจึงให้ชื่อดวงดาวเหล่านี้ว่า แพลเน็ต (Planet-ดาวเคราะห์) ซึ่งหมายถึง “ผู้ท่องเที่ยวไป” และนับถือว่าดาวเคราะห์เหล่านั้นเป็นเทพ ได้แก่ ดาวพฤหัสบดีคือ จูปิเตอร์ เจ้าแห่งเทพทั้งปวง ดาวพุธคือ เมอร์คิวรี เทพแห่งการสื่อสาร ดาวศุกร์คือวีนัส เทพแห่งความรักและความงาม ดาวอังคารคือมาร์ส เทพแห่งสงคราม ดาวเสาร์ คือ แซเทิร์น บิดาของจูปิเตอร์และเป็นเทพแห่งการเกษตร         เมื่อมีการประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์ ก็มีการค้นพบดาวเคราะห์ในระบบสุริยะเพิ่มเติม ได้แก่ ดาวยูเรนัส ดาวเนปจูน ดาวพลูโต รวมถึงวัตถุเล็กๆ อื่น เช่น ดาวเคราะห์น้อย ดาวหาง โดยพบว่า มีแถบดาวเคราะห์น้อยอยู่ระหว่างดาวอังคารกับดาวพฤหัสบดี ส่วนดาวหางนั้นมีต้นกำเนิดบริเวณแถบไคเปอร์และเมฆออร์ตที่อยู่เลยดาวพลูโตออกไป         ดาวเคราะห์ทั้งเก้าดวงนี้แบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ คือ ดาวเคราะห์หินแข็ง (terrestrial/rocky planets) และดาวเคราะห์ก๊าซ (Gas Giants)         ดาวพุธ ดาวศุกร์ โลก และดาวอังคารจัดอยู่ในกลุ่มแรกเนื่องจากมีพื้นผิวที่เป็นหินแข็ง ส่วน ดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส และดาวเนปจูน จัดเป็นดาวเคราะห์ก๊าซ เนื่องจากพื้นผิวดาวเป็นก๊าซนั่นเอง ส่วนดาวพลูโตนั้นมีน้ำแข็งปกคลุมทั้งผิว บางคนคิดว่าพลูโตน่าจะเป็นดาวหางขนาดใหญ่มากกว่าดาวเคราะห์ เนื่องจากองค์ประกอบของมันเป็นหินและน้ำแข็งเหมือนดาวหาง และลักษณะการโคจรของมันก็มีลักษณะเฉพาะ ไม่เหมือนทั้งดาวเคราะห์และดาวหาง         ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะของเราเกือบทุกดวงมีบรรยากาศ แต่บรรยากาศของดาวแต่ละดวงก็มีสภาพแตกต่างกันไป เช่น ดาวพุธมีบรรยากาศเบาบาง โลกมีไนโตรเจนและออกซิเจน ส่วนบรรยากาศบนดาวศุกร์มีคาร์บอนไดออกไซด์หนาทึบ เป็นต้น         ระบบสุริยะทั้งระบบ มีดวงจันทร์เป็นบริวารดาวเคราะห์มากกว่า 120 ดวง ขนาดของดวงจันทร์เหล่านี้มีทั้งเล็กทั้งใหญ่ บางดวงมีบรรยากาศ เช่น ดวงจันทร์ไททันของดาวเสาร์ บางดวงก็มีสนามแม่เหล็ก เช่น ดวงจันทร์แกนิมีดของดาวพฤหัสบดี เป็นต้น เราคิดว่าภายใต้พื้นผิวน้ำแข็งของดวงจันทร์ยูโรปาของดาวพฤหัสบดี อาจมีมหาสมุทรที่มีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ ที่มาของดวงจันทร์แต่ละดวงก็แตกต่างกันไปอย่างหลากหลาย เช่น บางดวงเดิมเป็นดาวเคราะห์น้อยแต่ถูกแรงดึงดูดของดาวเคราะห์จับเข้ามาเป็นบริวาร เป็นต้น            วงแหวนของดาวยูเรนัส ลักษณะสำคัญอีกอย่างหนึ่งของดาวเคราะห์ในระบบสุริยะของเราคือ มีระบบวงแหวน ก่อนหน้า พ.ศ. 2520 เราคิดว่าดาวเสาร์เป็นดาวเคราะห์ดวงเดียวที่มีวงแหวน แต่ภาพถ่ายจากยานสำรวจอวกาศเผยให้เห็นว่า พบระบบวงแหวนในดาวพฤหัสบดี ดาวยูเรนัส และดาวเนปจูนด้วย แม้ว่าระบบวงแหวนของดาวเหล่านี้จะไม่ใหญ่และสวยงามเท่าวงแหวนของดาวเสาร์ก็ตาม         ดาวเคราะห์ทุกดวงในระบบสุริยะมีสนามแม่เหล็ก ยกเว้นดาวศุกร์และดาวอังคาร ถึงแม้ว่าดาวทั้งสองนี้จะไม่มีสนามแม่เหล็ก แต่ก็ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของสนามแม่เหล็กจากดวงอาทิตย์ที่แผ่อิทธิพลมาปกคลุมดาวเคราะห์ทั้งเก้าดวงอยู่แล้ว         ความสนใจในเรื่องราวต่างๆ ของระบบสุริยะของมนุษย์เรานั้นมีมานานนับแต่สมัยที่เรามีความสามารถเพียงแค่ประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์ส่องไปยังดวงดาวเหล่านั้น จวบจนเราสามารถส่งยานอวกาศไปสำรวจ ลงจอด และส่งมนุษย์ไปสู่อวกาศก็หลายครั้ง ทำให้เราเข้าใจที่มาที่ไป และรายละเอียดต่างๆ ของระบบสุริยะพอสมควร แต่เราก็ยังต้องการข้อมูลอีกมากเพื่อทำความรู้จักกับระบบสุริยะ เพราะยิ่งเราเข้าใจระบบสุริยะของเรามากเท่าใด เราก็ยิ่งเข้าใจ “ตัวตน” ของเรามากเท่านั้น                                                  โดย... นิสากร ปานประสงค์ อ่านเรื่องราวของระบบสุริยะ ดาวเคราะห์ทั้งเก้าดวง ดวงจันทร์ ดาวเคราะห์น้อย ดาวหาง และโครงการสำรวจดาวเคราะห์พร้อมภาพประกอบได้จากนิตยสาร UpDATE ฉบับ 190 กรกฏาคม 2546 พบกับเรื่องนี้ได้ที่ : http://update.se-ed.com/190/solay_system.htm กลับไปหน้าเรื่องจากปก   UpDATE นิตยสารรายเดือน ราคาฉบับละ 60 บาท http://update.se-ed.com อัตราสมาชิก 12 ฉบับ 720 บาท จัดพิมพ์โดย บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด(มหาชน) อาคารเนชั่นทาวเวอร์ ชั้น 19 เลขที่ 46/87-90 ถ.บางนา-ตราด แขวงบางนา เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260 โทร.0-2751-5800, 0-2751-4175 โทรสาร 0-2751-5059 E-mail : update@se-ed.com